Historia języka polskiego

Historia języka polskiego

1 opinia

Format:

ibuk

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em

24,95

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM

TA KSIĄŻKA JEST W ABONAMENCIE

Już od 19,90 zł miesięcznie za 5 ebooków!

WYBIERZ SWÓJ ABONAMENT

Fundamentalne dzieło jednego z najwybitniejszych językoznawców polskich!


Najpełniejsze przedstawienie dziejów polskiej mowy!


Książka prezentuje historię języka polskiego od czasów kształtowania się jego zaczątków w łonie prasłowiańszczyzny do przełomu spowodowanego najazdem hitlerowskim na Polskę. Dzieje polszczyzny przedstawione są na tle historycznokulturalnym. Pozycja ukazuje jak historia narodu splata się z dziejami języka, jak na przekształcenia języka wpływa życie polityczne, religijne i kulturalne, jaką rolę odgrywa język w danej epoce. Autor przypomina też najważniejsze dla rozwoju języka zabytki, dzieła, postacie i fakty. Czytelnicy zainteresowani tematem ewolucji poszczególnych form znajdą tu zwięzłe omówienie przemian językowych – od historii ortografii po historię słownictwa. Bardziej wnikliwi odbiorcy mogą skorzystać z licznych przypisów zawierających charakterystyczne cytaty z tekstów, uwagi polemiczne, próbki stylów itp.


Przystępny, jasny tok wykładu ułatwia korzystanie z dzieła, a uzupełnieniem jego jest bibliografia historii języka polskiego, ilustracje i tablice synchronistyczne, zestawiające w porządku chronologicznym odnośne fakty oraz zjawiska polityczne i kulturalne.


Książka wydana w latach 1961-1972 w trzech tomach, była wielokrotnie wznawiana, również w edycjach jednotomowych. Ich łączny nakład wyniósł ponad 100 000 egzemplarzy!


Uwaga! Część ilustracji jest dostępna tylko w wersji drukowanej książki. 


Liczba stron502
WydawcaWydawnictwo Naukowe PWN
ISBN-13978-83-01-12760-2
Numer wydania9
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyRavelo Sp. z o.o.

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Przemowa – napisała Irena Bajerowa    11
  CZĘŚĆ I. DOBA STAROPOLSKA (od czasów najdawniejszych do początków XVI wieku)    15
    I. EPOKA PRZEDPIŚMIENNA (Do około połowy XII w.)    15
      §1. Język polski wśród języków indoeuropejskich    15
      §2. Wspólnota językowa bałtosłowiańska i język prasłowiański    16
      §3. Rozkład wspólnoty prasłowiańskiej na językowe zespoły: zachodni, wschodni i południowy    17
      §4. Dialektyczna grupa lechicka    18
      §5. Proces plemiennego, terytorialnego i politycznego scalania się i powstanie państwa polskiego    19
      §6. Znaczenie organizacji państwowej dla rozwoju języka polskiego    20
      §7. Rola chrystianizacji w dziejach języka polskiego    21
      §8. Polityczne tendencje odśrodkowe a rozwój języka    22
      §9. Zasady charakterystyki polszczyzny przedpiśmiennej    22
      §10. Główne tendencje rozwojowe w systemie fonologicznym języka polskiego epoki przedpiśmiennej    23
      §11. Główne tendencje rozwojowe w systemie fleksyjnym języka polskiego epoki przedpiśmiennej    24
      §12. Słowotwórstwo i składnia    26
      §13. Charakterystyka słownictwa polszczyzny przedpiśmiennej    27
      §14. Najstarsze zapożyczenia    27
      §15. Najstarsza warstwa zapożyczonej terminologii chrześcijańskiej    28
    II. EPOKA PIŚMIENNA    31
      §16. Podział na doby    31
        Doba staropolska (od około połowy XII w. do przełomowych dziesięcioleci XV i XVI w.)    31
      §17. Początki odrębności polszczyzny jako języka narodowościowego    31
      §18. Wstępna faza rozwoju polskiego języka ogólnego i literackiego    33
      §19. Zagadnienie pochodzenia języka ogólnego i jego odmiany literackiej w świetle badań językoznawczych    35
        1. Brak mazurzenia    35
        2. Samogłoski nosowe    45
        3. Przejście wygłosowego -ch w -k    50
        4. Wymiana chw = f    52
        5. Grupy śrz, źrz albo śr, źr    53
        6. Oboczność `ew ll `ow    53
        7. Formy typu kupc, work    54
        8. Oboczność ra- ll re-, ja- ll je-    55
        9. Pisownia typu twardy, świat    56
        10. Przejście s(e) w z(e)    56
        11. Przejście w ž    57
        12. Oboczność bać się ll bojać się    57
        13. Formacje słwotwórcze: a) -sk ll -sko; b) -in ll -ino; c) -isty ll -ity; d) na- ll najn.    58
        14. Formy czasu przeszłego typu robiłech    58
        15. Formy oboczne zaimkowe mie cie sie ll mię cię się    59
        16. Końcówka miejscownika -och    61
        17. Końcówka -wa    61
        18. Wybrane zjawiska słownictwa: eże ll iże; dzierżeć ll trzymać; wuj; południe; sied(e)m    61
      §20. Zagadnienia pochodzenia i początkowego rozwoju języka ogólnego i jego odmiany literackiej na tle ówczesnego życia w Polsce    63
      §21. Wnioski historycznojęzykowe o pochodzeniu i początkowym rozwoju języka ogólnego i jego odmiany literackiej    77
      §22. Staropolskie początki ortografii    91
      §23. Zasady charakterystyki języka doby staropolskiej    99
      §24. Charakterystyka staropolskiego systemu fonologicznego    100
        1. System wokaliczny    100
          a) Przekształcanie się różnicy iloczasu w różnicę barwy    100
          b) Rozwój samogłosek nosowych    101
          c) Rozwój akcentu    102
          d) Zmiany grup ir yr w er    103
          e) Mieszanie grup iN yN eN    103
          f) Zmiana grup ky gy na ki gi    103
          g) Zmiana `ew w `ow    103
          h) Wyrównanie formacji zawierających pierwotnie jery    104
        2. System konsonantyczny    104
          a) Przejście d` t` w ?´ ć    105
          b) Przejście z` s` w ź ś    105
          c) Przejście ŕ w    105
          d) Proces ubezdźwięcznienia wstecznego    106
          e) Proces upraszczania się grup spółgłoskowych    106
      §25. Charakterystyka staropolskiego systemu fleksyjnego    106
        1. Kształtowanie się nowych typów odmiany rzeczownikowej, czemu towarzyszy chwiejność niektórych form przypadkowych    106
        2. Zanikające formy odmiany rzeczownikowej    108
        3. Tradycyjna postać niektórych form odmiany rzeczownikowej, które później wyjdą z użycia    108
        4. Zanikające formy niezłożonej odmiany przymiotnikowej    109
        5. Nowe tendencje w odmianie złożonej przymiotnikowej    109
        6. Archaiczny rysy odmiany zaimków    110
        7. Nowe tendencje w odmianie zaimków    110
        8. Archaiczny charakter odmiany liczebnika    111
        9. Zanik archaicznych form czasownikowych    112
        10. Przekształcanie się starych form czasownikowych w nowe    113
        11. Przesunięcia czasowników z jednego typu koniugacyjnego do innego    114
        12. Formy liczby podwójnej    114
      §26. Charakterystyka staropolskiego systemu słowotwórczego    115
      §27. Charakterystyka staropolskiego systemu składniowego    120
      §28. Charakterystyka zasobów leksykalnych doby staropolskiej    124
      §29. Funkcjonalna sprawność staropolszczyzny    140
      Przypisy    172
  CZĘŚĆ II. DOBA ŚREDNIOPOLSKA (Od początków XVI wieku do ósmego dziesięciolecia XVIII wieku)    215
    §1. Granice doby średniopolskiej    215
    §2. Czynniki sprawcze rozwoju języka doby średniopolskiej    216
    §3. Społeczno-polityczne podłoże języka doby średniopolskiej    217
    §4. Kościelno-wyznaniowy współczynnik rozwoju języka doby średniopolskiej    222
    §5. Kulturalno-oświatowe tło rozwoju języka doby średniopolskiej    237
    §6. Rola książki w rozwoju języka doby średniopolskiej    251
    §7. Stanowisko mowy ojczystej w życiu publicznym i prywatnym Polaków doby średniopolskiej    261
    §8. Zasady charakterystyki języka doby średniopolskiej    285
    §9. Charakterystyka średniopolskiego systemu fonologicznego    285
      1. System wokaliczny    285
        a) Zanik ustnych samogłosek pochylonych e a o    285
        b) Samogłoskowe fonemy ę q    290
        c) Rozwój akcentu    292
        d) Rozwój staropolskich grup ir irz yr yrz    293
        e) Rozwój staropolskich grup il yl    293
        f) Zmiana barwy samogłosek ustnych pod wpływem następujących po nich spółgłosek m m n ń    294
      2. System konsonantyczny    294
        a) Odmiękczenie spółgłosek ? c ž š č ř    294
        b) Odmiękczenie b' p' w' f' w wygłosie    295
        c) Tzw. „wałczone” ł    296
        d) Regionalne uchybienia ortofoniczne    296
    §10. Charakterystyka średniopolskiego systemu fleksyjnego    296
      1. Powolne ustalanie się nowych wzorów odmiany rzeczownika    296
      2. Nie zakończone w dobie średniopolskiej procesy rozwojowe w deklinacji rzeczowników    300
      3. Przemiany rozwojowe w odmianie przymiotnikowo-zaimkowej    301
      4. Przemiany rozwojowe w odmianie liczebników    302
      5. Przemiany rozwojowe w odmianie czasownika    303
      6. Ostateczny zanik form liczby podwójnej    304
    §11. Charakterystyka średniopolskiego systemu słowotwórczego    304
    §12. Charakterystyka średniopolskiego systemu składniowego    309
    §13. Charakterystyka zasobów leksykalnych doby średniopolskiej    317
      1. Słownictwo różnych zakresów    318
      2. Rozwój synonimiki    324
      3. Tzw. życie wyrazów    326
        a) Wyrazy zapomniane    326
        b) Neologizmy    328
        c) Zmiany znaczenia    330
        d) Zmiany barwy uczuciowej    333
        e) Wyrażenia gminne    335
      4. Wpływy obcych języków    335
        a) Wpływy czeskie    337
        b) Wpływy łacińskie    339
        c) Wpływy niemieckie    342
        d) Wpływy włoskie    344
        e) Wpływy francuskie    346
        f) Wpływy ruskie    347
        g) Wpływy tureckie    348
        h) Wpływy węgierskie    349
      5. Wpływy polszczyzny na inne języki    350
      6. Słowniki    352
    §14. Grafika i ortografia doby średniopolskiej    357
    §15. Funkcjonalna sprawność języka doby średniopolskiej    370
      1. Kształtowanie się języka literackiego    370
      2. Dialektyczne podstawy języka literackiego    371
      3. Sądy współczesnych o języku doby średniopolskiej    373
      4. Uwagi o słownictwie    376
      5. trudnościach tłumaczenia    380
      6. Wzrost wrażliwości językowej    382
      7. Wpływ narodowego piśmiennictwa po łacinie    384
      8. Dążności modernizacyjne w języku XVI wieku    386
      9. Polemika gramatyczno-stylistyczna Sandeckiego z Murzynowskim i Seklucjanem    388
      10. Zdatność i wystarczalność wyrazu    389
      11. Stosowność wyrazu    392
      12. Rodzimość wyrazu    397
      13. Makaronizowanie    402
      14. Gramatyczna poprawność fleksyjna    409
      15. Poprawność ortofonicza    410
      16. Podręczniki gramatyczne    411
      17. Zainteresowania językoznawcze i etymologiczne    415
      18. Dbałość o stylistyczno-gramatyczną doskonałość zdania    419
      19. Chwiejność użycia wskaźników zespolenia, przytoczeń, imiesłowowego równoważnika zdania i form strony biernej    420
      20. Wahania w budowie związków syntaktycznych    423
      21. Szyk części zdania i zdań składowych    423
      22. Dwa nurty rozwojowe operacji zdaniotwórczej    425
      23. Zasadnicza linia rozwoju składniowo-stylistycznej sprawności języka doby średniopolskiej    426
      24. Użycie języka literackiego w różnych rodzajach piśmiennictwa    429
    Przypisy    435
  CZĘŚĆ III. DOBA NOWOPOLSKA (Od ósmego dziesięciolecia XVIII wieku do r. 1939)    495
    §1. Granice doby nowopolskiej    495
    §2. Społeczno-polityczne i kulturalno-oświatowe podłoże rozwoju języka doby nowopolskiej    496
      1. Okres stanisławowski    496
      2. Okres 1795-1815    507
      3. Okres 1815-1831    513
      4. Okres 1831-1918    517
      5. Okres 1918-1939    525
    §3. Piśmiennictwo jako współczynnik sprawczy rozwoju języka doby nowopolskiej    527
    §4. Stosunek do mowy ojczystej w dobie nowopolskiej    569
      1. Czasy stanisławowskie    569
      2. Od przełomu wieku XVIII i XIX do lat trzydziestych XIX stulecia    580
      3. Od czterdziestych do siedemdziesiątych lat XIX wieku    590
      4. Od lat osiemdziesiątych XIX wieku do r. 1914    595
      5. W Polsce międzywojennej    598
    §5. Zasady charakterystyki języka doby nowopolskiej    601
    §6. Charakterystyka nowopolskiego systemu fonologicznego i gramatycznego    601
      1. System fonologiczny    602
        a) Zanik samogłosek pochylonych a' o' e'    602
        b) Redukcja grupy -ija, -yja w wyrazach zapożyczonych    605
        c) Stwardnienie wygłosowych p' b' f' w' m'    607
        d) Wynik rozwoju pierwotnych grup *sr´ *zr´    608
        e) Chwiejna wymowa niektórych spółgłosek    608
        f) Akcent    609
      2. System fleksyjny    609
        a) Deklinacja rzeczowników    609
          aa) Dopełniacz l. poj. deklinacji męskiej    609
          ab) Celownik l. poj. deklinacji męskiej    610
          ac) Mianownik l. mn. deklinacji męskiej    610
          ad) Dopełniacz l. mn. deklinacji męskiej    612
          ae) Biernik l. mn. deklinacji męskiej    612
          af) Dopełniacz l. poj. deklinacji żeńskiej samogłoskowej    613
          ag) Biernik l. poj. deklinacji żeńskiej samogłoskowej    613
          ah) Mianownik, biernik, wołacz l. mn. deklinacji żeńskiej    614
          ai) Dopełniacz l. mn. deklinacji żeńskiej    615
          aj) Mianownik, biernik l. poj. deklinacji nijakiej    615
          ak) Dopełniacz l. mn. deklinacji nijakiej    616
          al) Narzędnik l. mn. deklinacji męskiej i nijakiej    616
        b) Deklinacja zaimków i przymiotników    616
          ba) Biernik l. poj. rodz. żeńskiego zaimków    616
          bb) Narzędnik i miejscownik l. poj. r. męskiego i nijakiego, narzędnik l. mn. zaimków i przymiotników    617
        c) Deklinacja liczebników    618
          ca) Szerokie zastosowanie końcówki -u    618
          cb) Inne osobliwości odmiany liczebnika    619
        d) Koniugacja    619
          da) Forma 1 os. l. mn. cz. teraźniejszego    619
          db) Formy czasu zaprzeszłego    620
          dc) Formy czasu przeszłego trybu przypuszczającego    620
          dd) Formy czasu przyszłego    620
          de) Forma imiesłowu uprzedniego    620
          df) Sztuczne formy koniugacyjne    621
      3. System słowotwórczy    621
      4. System składniowy    625
        a) Forma orzecznika przy osobowej formie słowa być    625
        b) Zanikanie dopełniacza w dopełnieniu przedmiotowym    626
        c) Zmiany form deklinacyjnych liczebnika głównego    626
          ca) Liczebniki typu dwadzieścia jeden    626
          cb) Liczebnik typu dwadzieścia dwa    626
          cc) Narzędnik liczebnika na -ą    627
        d) Ograniczenie wyrażeń przyimkowych w funkcji składnika    627
        e) Konstrukcja biernika z bezokolicznickiem    627
        f) Dwojaka postać zdania celowego    627
        g) Zmiany w zasobie wskaźników zespolenia    628
        h) Zaimek co zamiast który    628
    §7. Charakterystyka zasobów leksykalnych doby nowopolskiej    629
      1. Słownictwo specjalistyczne    629
      2. Synonimika    633
      3. Tzw. życie wyrazów    634
        a) Wyrazy zapomniane    634
        b) Neologizmy    635
      4. Wpływy obcych języków    639
        a) Wpływy łacińskie    643
        b) Wpływy francuskie    644
        c) Wpływy niemieckie    645
        d) Wpływy rosyjskie    648
        e) Wpływy ruskie    649
        f) Wpływy angielskie    650
      5. Wpływy polszczyzny na inne języki    652
      6. Słowniki    653
    §8. Ortografia i ortofonia doby nowopolskiej    661
    §9. Podręczniki gramatyczne; język polski jako przedmiot badań naukowych    666
    Przypisy    681
  Bibliografia – sporządziła Maria Karpluk    752
  Wykaz skrótów    799
  Indeks nazwisk – sporządziła Urszula Krigerówna    803
  Spis ilustracji    824
  Tablice synchronistyczne – sporządziła Irena Bajerowa    829
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia