Ochrona dzieci przed krzywdzeniem. Wyd. 2.

Perspektywa globalna i lokalna

12 ocen

Autor:

Ewa Jarosz

Format:

pdf, ibuk

DODAJ DO ABONAMENTU

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

62,48  73,50

Format: pdf

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em

62,4873,50

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM

TA KSIĄŻKA JEST W ABONAMENCIE

Już od 19,90 zł miesięcznie za 5 ebooków!

WYBIERZ SWÓJ ABONAMENT

Praca stanowi pierwszą w polskiej literaturze naukowej próbę kompletnego ukazania problematyki niezwykle ważnej – krzywdzenia dzieci. Autorka zjawisko krzywdzenia dzieci ukazuje w perspektywie historycznej i jednocześnie pokazuje, jak zagadnienie to wygląda współcześnie. Autorka dokonała typologizacji zjawiska. Wyodrębniła krzywdzenie dziecka jako normę obyczajową i akceptowaną praktykę społeczną; krzywdzenie dziecka jako problem moralno-społeczny; krzywdzenie dziecka jako problem prawny; krzywdzenie dziecka jako problem polityczny. Dzięki wielostronnemu i wieloaspektowemu ujęciu problematyki praca ma charakter interdyscyplinarny, choć przede wszystkim mieści się w zakresie pedagogiki społecznej.


Nagroda im. Profesor Ireny Lepalczyk
za pracę badawczą z zakresu pedagogiki społecznej
pt. „Ochrona dzieci przed krzywdzeniem. Perspektywa globalna i lokalna”. Wyd. 1.
przyznana przez Łódzkie Towarzystwo Naukowe
Łódź, 19 listopada 2009 r.
oraz
Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
za wybitne osiągnięcia naukowe w roku 2009.


Liczba stron574
WydawcaUniwersytet Śląski
ISBN-13978-83-226-2342-8
Numer wydania1
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyePWN sp. z o.o.

INNE EBOOKI AUTORA

EBOOKI WYDAWCY

Ciekawe propozycje

Spis treści

  WPROWADZENIE
  Dziecko krzywdzone – społeczny, moralny i polityczny wymiar zagadnienia . . .    1
  ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE I METODOLOGICZNE
  1. Dzieciństwo globalne i lokalne. Perspektywy teoretyczne w analizie
  problemów ochrony dzieci przed krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .12
  1.1. Globalne i lokalne konteksty sytuacyjne „dziecka krzywdzonego” . . . . . .13
  1.2. Ochrona dzieci przed krzywdzeniem na tle pojęć, koncepcji i teorii
  pedagogicznych oraz socjologicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22
  2. Ochrona dziecka krzywdzonego w perspektywie pedagogiki społecznej . . . .31
  2.1.Tematyka dziecka krzywdzonego w pedagogice społecznej . . . . . . . . . . . .31
  2.2. Problematyka ochrony dzieci przed krzywdzeniem na tle
  podstawowych myśli i pojęć pedagogiki społecznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
  3. Metodologiczne aspekty podejmowanych analiz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .44
  3.1. Charakter badań, ich przedmiot i cel oraz przyjęte perspektywy
  badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .45
  3.2. Kierunki i sposoby postępowania badawczego – problemy badawcze
  i metody badań. Antycypacje badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .54
  ROZDZIAŁ I
  Sytuacja dzieci i ich złe traktowanie
  w perspektywie historyczno-antropologicznej
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61
  1. Dzieciństwo i krzywdzenie dzieci na tle cech kultur i epok . . . . . . . . . . . . . . .62
  2. Szanse przeżycia dzieci w różnych warunkach kulturowych i czasowych
  – prawo do życia jako podstawowy wskaźnik sytuacji życiowej dzieci
  i traktowania ich przez dorosłych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .67
  2.1. Motywy społeczno-biologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .67
  2.2. Motywy wierzeniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .71
  2.3. Ograniczanie dzieciobójstwa w perspektywie historii . . . . . . . . . . . . . . . .72
  2.4. Szanse dzieci na przeżycie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .74
  3. Porzucanie, oddawanie i handel dziećmi w perspektywie dziejów
  społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
  3.1. Motywy porzucania dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
  3.2. Zakres i formy zjawiska pozbywania się dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .77
  3.3. Dzieci jako żywy towar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .79
  4. Idee i praktyka wychowawcza jako obszary krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . .80
  4.1. Obraz dziecka jako „złego” – motywy karania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81
  4.2. Historia „używania” kar fizycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .83
  4.3. Kontestacja kar fizycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84
  4.4. Przełom w wychowawczym stosunku do dziecka. Krzywdzenie dzieci
  poprzez praktyki wychowawcze – poglądy XX-wieczne a rzeczywistość . . . .88
  5. Sytuacja dziecka i jego relacje z dorosłymi – próba systematyzacji
  historyczno-kulturowych trendów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .93
  6. Społeczno-polityczny kontekst współczesnego zainteresowania
  zjawiskiem krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .102
  7. Eksplikacja występowania zjawiska krzywdzenia dzieci w dziejach
  społecznych – próba syntezy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .105
  ROZDZIAŁ II
  Geneza i główne nurty w badaniach i analizach zjawiska
  krzywdzenia dzieci do końca XX wieku
  1. Ogólny kontekst rozwoju społecznego i naukowego zainteresowania
  dzieckiem krzywdzonym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .108
  2. Zainteresowanie różnych dyscyplin naukowych zjawiskiem krzywdzenia
  dzieci – geneza i rozwój . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .112
  2.1. Prekursorzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .112
  2.2. Początki naukowej kariery zjawiska krzywdzenia dzieci – battered
  child syndrome . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .115
  3. Badania i analizy zjawiska krzywdzenia dzieci do końca XX wieku . . . . . . .118
  3.1. Profil badań nad krzywdzeniem dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .118
  3.2. Podejścia metodologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .119
  3.3. Definicje i mechanizmy zjawiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .121
  3.4. Intensywność i kierunki rozwoju wiedzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .124
  4. Problem krzywdzenia dzieci w nauce polskiej w latach 70. i 80. . . . . . . . . . .126
  5. Naukowy a publiczny obraz problemu krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . .131
  6. Krzywdzenie dzieci jako problem transkulturowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .135
  ROZDZIAŁ III
  Instytucjonalizacja i profesjonalizacja działań ochrony dzieci
  przed krzywdzeniem
  1. Ogólny zarys rozwoju instytucjonalizacji ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .138
  2. Początki działań społecznych wobec dzieci krzywdzonych . . . . . . . . . . . . . . .142
  2.1. Obraz ogólny historii działań na rzecz ochrony dzieci . . . . . . . . . . . . . . .142
  2.2. Wczesne działania – ratowanie dzieci porzuconych . . . . . . . . . . . . . . . . .143
  2.3. Pojawienie się regulacji i innych form instytucjonalizacji oraz ich kontekst 147
  3. Początki i rozwój instytucjonalizacji ochrony dzieci przed krzywdzeniem .149
  3.1. Pierwsze inicjatywy w sprawie dzieci maltretowanych przez rodziców 149
  3.2. Społeczne ruchy obrony dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .152
  3.3. Międzynarodowe regulacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .154
  3.4. Nurty instytucjonalizacji i profesjonalizacji ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .157
  4. Ewolucja współczesnych strategii i form działań wobec problemu
  krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159
  4.1. Ogólne stanowiska w sprawie działań ochrony dzieci przed krzywdzeniem 160
  4.2. Dyskusja nad skutecznością działań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162
  4.3. Systematyzacja współczesnych działań ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .164
  5. Krytyka działań ochrony dzieci przed krzywdzeniem podejmowanych do
  końca XX wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .170
  ROZDZIAŁ IV
  Ochrona dzieci przed krzywdzeniem na poziomie globalnym
  – prawo, regulacje i inicjatywy międzynarodowe
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .175
  1. Konwencja o Prawach Dziecka jako uniwersalny zbiór standardów
  ochrony dzieci przed krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177
  1.1. Ogólne idee i zasady praw dziecka wyrażane w Konwencji o Prawach
  Dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .178
  1.2. Ogólne idee Konwencji a ochrona dzieci przed krzywdzeniem . . . . . . .183
  1.3. Bezpośrednie komentarze Konwencji w kwestii ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem oraz ich interpretacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .186
  2. Następstwa Konwencji o Prawach Dziecka – dokumenty i raporty
  sekwencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .190
  2.1. Raport Komitetu Praw Dziecka ONZ o przemocy wobec dzieci
  z 2001 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .192
  2.2. Problem kar fizycznych – Komentarz Ogólny nr 8 Komitetu Praw
  Dziecka ONZ i inne inicjatywy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .198
  2.3. Światowy raport o przemocy wobec dzieci z 2006 roku . . . . . . . . . . . . . .202
  3. Działania i rekomendacje globalnych organizacji wobec kwestii
  krzywdzenia dzieci w rodzinie – UNICEF i WHO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .211
  3.1. UNICEF wobec kwestii krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .212
  3.2. Krzywdzenie dzieci w perspektywie problemów ogólnoświatowego
  zdrowia – stanowisko WHO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .218
  ROZDZIAŁ V
  Ochrona dzieci przed krzywdzeniem na poziomie regionalnym –
  Rada Europy i Unia Europejska wobec kwestii krzywdzenia dzieci
  1. Problem krzywdzenia dzieci w polityce europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .234
  2. Kwestie krzywdzenia dzieci w podstawowych dokumentach wspólnoty
  europejskiej na temat praw człowieka, dziecka i rodziny . . . . . . . . . . . . . . . . .238
  3. Szczegółowe instrumenty ochrony dzieci przed krzywdzeniem –
  rekomendacje Rady Europy i Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .243
  4. Inne źródła standardów europejskich w zakresie ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem – raporty, sprawozdania, komunikaty, programy unijne
  i pozarządowe inicjatywy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .260
  5. Obraz i perspektywy ochrony dzieci przed krzywdzeniem w Europie . . . . .271
  ROZDZIAŁ VI
  Współczesne naukowe standardy na temat krzywdzenia dzieci
  jako argumentacja i ukierunkowanie działań społecznych
  1. Uwagi wprowadzające: Czy można ograniczać zjawiska krzywdzenia dzieci? .279
  2. Ewolucja rozumienia pojęcia: „krzywdzenia dziecka” . . . . . . . . . . . . . . . . . . .281
  3. Epidemiologia – powszechność zjawiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .284
  4. Etiologia krzywdzenia dziecka w rodzinie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .286
  5. Znaczenie zjawiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .289
  6. Przeciwdziałanie zjawisku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .299
  7. Współczesna wiedza a społeczna świadomość i działania wobec
  problemu krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .302
  ROZDZIAŁ VII
  Tworzenie lokalnych systemów ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem – obszary, rozwiązania i zasady
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .306
  1. Profilaktyka zjawiska i przypadków krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . .307
  1.1. Podstawowe kierunki profilaktyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .307
  1.2. Charakter i ogólne zasady współczesnej profilaktyki zjawiska
  krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .314
  1.3. Organizowanie profilaktyki w środowisku lokalnym . . . . . . . . . . . . . . . .317
  1.4. Poziomy działań profilaktycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .319
  2. Interwencje wobec przypadków krzywdzenia dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . .334
  2.1. Wykrywanie przypadków krzywdzenia dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .337
  2.2. Zgłaszanie przypadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .339
  2.3. Diagnoza – rozpoznawanie sytuacji dziecka i rodziny . . . . . . . . . . . . . . .343
  2.4. Projekt działań i ich realizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .346
  2.5. Działania postinterwencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .348
  2.6. Działanie na rzecz dorosłych ofiar krzywdzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .348
  2.7. Formalno-prawna ochrona dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .348
  3. „Ideologia” współczesnych systemów ochrony dzieci przed krzywdzeniem .350
  4. Pryncypia działań – synteza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .354
  ROZDZIAŁ VIII
  Idea zintegrowanej wielosektorowości działań w lokalnym
  systemie ochrony dzieci przed krzywdzeniem
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .361
  1. Podmioty i elementy działań wielosektorowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .362
  1.1. Sektor społeczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .362
  1.2. Sektor zdrowotny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .363
  1.3. Sektor prawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .364
  1.4. Sektor edukacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .365
  1.5. Sektor polityczny i władze lokalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .369
  1.6. Organizacje pozarządowe i stowarzyszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .369
  1.7. Sektor mass mediów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .370
  1.8. Spoleczność wyznaniowa i jej instytucje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .370
  2. Zasady prowadzenia działań wielosektorowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .371
  3. Współdziałanie wielosektorowe – istota, cele i poziomy realizacji . . . . . . . . .375
  4. Czynniki utrudniające zintegrowaną działalność wielosektorową . . . . . . . . .386
  5. Determinanty efektywności współdziałania międzysektorowego:
  rekomendacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .394
  ROZDZIAŁ IX
  Bezpośredni kontekst tworzenia lokalnych systemów ochrony
  dzieci przed krzywdzeniem – warunki na poziomie państwowym
  1. Ogólny kontekst rozwoju lokalnych systemów ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .401
  2. Standardy prawa polskiego określające zachowania wobec dzieci jako
  przestępstwo lub wykroczenie krzywdzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .406
  3. Standardy prawne dotyczące podejmowania działań wobec sytuacji
  krzywdzenia dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .410
  4. Krytyka i potrzeby modyfikacji prawnej ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .417
  5. Standardy prawa i rozporządzenia na temat charakteru pomocy
  i przeciwdziałania krzywdzeniu dzieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .419
  6. Programy państwowe jako źródła standardów na temat charakteru
  działań na rzecz ochrony dzieci przed krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . .425
  7. Inne dokumenty, programy i procedury państwowe na temat standardów
  i zasad działań na rzecz ochrony dzieci przed krzywdzeniem . . . . . . . . . . . .432
  8. Propozycje polskich ekspertów, badaczy i praktyków na temat standardów
  działań i tworzenia systemu ochrony dzieci przed krzywdzeniem . . . . . . . . .437
  9. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .443
  ROZDZIAŁ X
  Finalna synteza – model tworzenia lokalnych systemów ochrony
  dzieci przed krzywdzeniem
  1. Introdukcja. Metodologiczny kontekst propozycji modelu . . . . . . . . . . . . . . .445
  2. Model tworzenia i modernizowania lokalnego systemu ochrony dzieci
  przed krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .451
  3. Komponenty Modelu – treść . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .453
  – założenia systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .453
  – zasady działania systemu i jego aktywności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .457
  – obszary działań systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .461
  – zadania systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .465
  – metodyka tworzenia systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .468
  4. Obszary badawczej aktywności lokalnego systemu ochrony dzieci przed
  krzywdzeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .472
  4.1. Trudności w doborze wskaźników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .476
  4.2. Identyfikacja lokalnych czynników ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .479
  4.3. Problemy ewaluacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .482
  SŁOWO KOŃCOWE
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .487
  BIBLIOGRAFIA
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .494
  ANEKS
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .540
  INDEKS NAZWISK
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .546
  ABSTRACT
  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .555
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia