W poszukiwaniu pewności prawa. Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych w tradycji prawa anglosaskiego

W poszukiwaniu pewności prawa. Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych w tradycji prawa anglosaskiego

1 opinia

Format:

ibuk

W tradycji prawa anglosaskiego instytucja wiążącego precedensu sądowego jest traktowana jako czynnik zwiększający poziom przewidywalności orzeczeń sądowych. Stanowisko to może prima facie wydawać się zaskakujące z perspektywy prawnika wykształconego w Europie kontynentalnej. W klasycznym pozytywistycznym paradygmacie prawniczym przyjętym w kontynentalnej kulturze prawnej instytucja wiążącego precedensu sądowego była traktowana z rezerwą, której znamiennym przykładem jest określenie superstition du cas, wykorzystywane w literaturze francuskiej do nazwania anglosaskiej zasady stare decisis. W prawie Europy kontynentalnej nowoczesna idea ius certum była utożsamiana z projektem kodyfikacji i założeniem, że prawo powinno być tworzone przez działającego racjonalnie legislatora, który miał zapewnić jego jednolity, spójny, zupełny i wewnętrznie niesprzeczny charakter. Normy zawarte w aktach legislacyjnych miały stanowić przesłankę niezawodnych wnioskowań sylogistycznych.


O ile w jurysprudencji Europy kontynentalnej jest raczej akcentowany problem prawotwórczego charakteru rozstrzygnięcia sądowego w sprawie, dla której brak precedensu – czyli w przypadku, który w prawie anglosaskim jest określany mianem case of first impression – o tyle w prawie anglosaskim dużo większy nacisk kładziony jest na to, że w kolejnych rozpatrywanych sprawach reguły precedensowe stanowią ograniczenie arbitralności sędziowskiej.


Autor książki podejmuje próbę określenia zależności między rozwojem sposobu pojmowania pewności prawa na przestrzeni dziejów prawa anglosaskiego a procesem kształtowania się w tym systemie wiążącej zasady stare decisis.


Liczba stron560
WydawcaWydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
ISBN-13978-83-231-3720-7
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyRavelo Sp. z o.o.

Ciekawe propozycje

Spis treści

  wprowadzenie     13
  rozdział wstępny. podstawowe pojęcia: precedens
  i przewidywalność orzeczeń sądowych     27
  Rozumienie i typologia precedensu sądowego     27
  Uzasadnienia orzeczeń sądowych w Anglii i w Stanach
  Zjednoczonych     37
  Judicial opinion a uzasadnienie orzeczenia sądowego     41
  Precedens a inne źródła prawa     44
  Przewidywalność orzeczeń sądowych a wieloznaczność
  terminu „pewność prawa”     46
  Pozostałe zagadnienia terminologiczne     56
  Normy prawne a reguły i zasady w terminologii
  anglosaskiej     56
  Rozumienie pojęcia „sąd” w common law a terminologia
  przyjmowana w polskich naukach prawnych     57
  Przewidywalność orzeczeń sądowych a wiążąca zasada
  precedensu w polskiej doktrynie prawa     58
  rozdział 1. precedens a przewidywalność orzeczeń
  sądowych w średniowiecznym i wczesnonowożytnym
  common law     65
  Uwagi wstępne     65
  Filozoficzne uwarunkowania ujęcia idei pewności prawa
  w średniowiecznym i wczesnonowożytnym common law     66
  Arystotelesowska systematyzacja wiedzy a problem
  pewności poznania. Rozum praktyczny a rozum teoretyczny    66
  Pewność prawa w filozofii św. Tomasza z Akwinu     70
  Postulat traktowania podobnych spraw w sposób podobny na
  gruncie myśli arystotelesowsko-tomistycznej     77
  Precedens i przewidywalność orzeczeń sądowych
  w prawie średniowiecznej Anglii     78
  Problem przewidywalności orzeczeń sądowych w myśli
  angielskich prawników doby średniowiecza     78
  Orzeczenia sądowe jako źródło prawa w średniowiecznej
  Anglii     96
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w prawie angielskim od połowy XVI do końca XVIII w.     119
  Prawo jako akumulacja doświadczenia zgromadzonego
  przez stulecia. Koncepcja prawa w common law XVII w.     121
  Precedens w poglądach czołowych przedstawicieli XVII-
  -wiecznego common law. Teoria deklaratoryjna. Pewność
  prawa a arbitralność decyzji suwerena     136
  Precedens i przewidywalność orzeczeń sądowych
  w poglądach angielskich prawników XVIII w.     148
  Zasada precedensu w orzecznictwie sądów angielskich od
  XVI do XVIII w.     160
  Wnioski     178
  Znaczenie przewidywalności orzeczeń sądowych
  w przednowoczesnym common law. Prawo jako
  arystotelesowska nauka praktyczna     178
  Rozwój instytucji precedensu sądowego
  w przednowoczesnym common law     182
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych     186
  rozdział 2. precedens a przewidywalność orzeczeń
  sądowych w nowoczesnym common law     189
  Uwagi wstępne     189
  Podstawy nowoczesnej anglosaskiej koncepcji precedensu
  sądowego oraz nowoczesnego modelu przewidywalności
  orzeczeń sądowych w zakresie filozofii prawa, filozofii polityki
  oraz filozofii nauki     190
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w poglądach Franciszka Bacona     203
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w poglądach Tomasza Hobbesa     210
  Pozytywistyczna koncepcja precedensu i przewidywalności
  orzeczeń sądowych w myśli angielskich prawników końca
  XVIII i XIX w.     216
  Przewidywalność orzeczeń sądowych a instytucja
  formalnie wiążącego precedensu w pracach Jeremy’ego
  Benthama     220
  John Austin i pozytywistyczna koncepcja precedensu jako
  „określonego źródła prawa”     233
  Nauka prawa precedensowego. Konceptualizacja
  nowoczesnego modelu formalnie wiążącego
  precedensu sądowego jako instytucji mającej zapewnić
  przewidywalność orzeczeń sądowych     244
  Kształtowanie się nowoczesnej instytucji precedensu
  w angielskim prawie od początku XIX w. do orzeczenia
  w sprawie London Tramways i ostatecznego związania
  angielskiej Izby Lordów regułami zawartymi w jej
  wcześniejszych orzeczeniach     257
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych w Stanach
  Zjednoczonych od przyjęcia Konstytucji do końca XIX w.     270
  Precedens w Stanach Zjednoczonych w okresie przed
  wybuchem wojny secesyjnej. Odmienności w stosunku
  do angielskiego common law w zakresie znaczenia
  przypisywanego przewidywalności orzeczeń sądowych     279
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w Stanach Zjednoczonych po wojnie secesyjnej     296
  Wnioski     307
  Nowoczesna koncepcja nauki prawa a postulat
  zapewnienia przewidywalności orzeczeń sądowych     307
  Nowoczesne ujęcie stare decisis jako reguły prawnej
  a postulat zapewnienia przewidywalności orzeczeń
  sądowych     309
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w Stanach Zjednoczonych od uzyskania niepodległości
  do końca XIX w. Odrębności w stosunku do modelu
  angielskiego     314
  rozdział 3. precedens a przewidywalność orzeczeń
  sądowych w prawie angielskim i amerykańskim
  pierwszych dekad XX w     317
  Uwagi wstępne     317
  Podłoże poglądów przedstawicieli anglosaskiej teorii prawa
  przełomu XIX i XX w. dotyczących przewidywalności
  orzeczeń sądowych i precedensu w zakresie myśli społeczno-
  -politycznej oraz filozofii     319
  Społeczny i polityczny kontekst nowych nurtów
  w amerykańskiej jurysprudencji     320
  Przewidywalność orzeczeń sądowych i precedens w poglądach
  oraz orzecznictwie prekursorów amerykańskiej jurysprudencji
  socjologicznej i realizmu prawniczego     330
  Precedens i przewidywalność orzeczeń sądowych
  w poglądach i orzecznictwie Olivera Wendella Holmesa     331
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w amerykańskiej jurysprudencji socjologicznej     343
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w jurysprudencji socjologicznej Roscoe Pounda. Prawo
  w służbie postępu społecznego     344
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w poglądach i orzecznictwie Benjamina N. Cardozo     351
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych w poglądach
  przedstawicieli amerykańskiego realizmu prawniczego     367
  Herman Oliphant i „powrót do stare decisis”. Ratio
  decidendi precedensu jako przesłanka empirycznej nauki
  prawa     369
  Precedens i przewidywalność orzeczeń sądowych
  w intuicyjnej jurysprudencji Josepha Hutchesona     372
  Prawo jako substytut ojca. Precedens a przewidywalność
  orzeczeń sądowych w poglądach Jerome’a Franka     376
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w umiarkowanym realizmie prawniczym Karla Llewellyna    389
  Wpływ koncepcji przewidywalności orzeczeń sądowych
  przyjętych na gruncie jurysprudencji socjologicznej i realizmu
  prawniczego na formułę precedensu w sądownictwie
  amerykańskim     416
  Przewidywalność orzeczeń sądowych a moc wiążąca
  precedensu w orzecznictwie amerykańskich sądów     417
  Metody odejścia od precedensu przyjęte w amerykańskim
  orzecznictwie sądowym     420
  Moc wiążąca precedensu a przewidywalność orzeczeń
  sądowych w różnych dziedzinach prawa     426
  Inflacja prawa precedensowego w Stanach Zjednoczonych.    430
  Przewidywalność orzeczeń sądowych i precedens w poglądach
  przedstawicieli angielskiej teorii prawa pierwszej połowy XX w.    433
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w pracach Carletona Kempa Allena     433
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych
  w pracach Arthura Goodharta     437
  Zagadnienie ratio decidendi i obiter dicta w angielskiej
  jurysprudencji XX w.     442
  Precedens a przewidywalność orzeczeń sądowych w prawie
  angielskim od orzeczenia w sprawie London Tramways
  do wydania Practice Statement     445
  Wnioski     454
  konkluzje     467
  Elementy konstrukcyjne anglosaskiej zasady precedensu
  a przewidywalność orzeczeń sądowych     474
  Przewidywalność orzeczeń sądowych w tradycji prawa
  anglosaskiego     478
  wykaz wykorzystanych źródeł i literatury     485
  summary     523
  indeks osobowy     529
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia