Stara rebeliantka. Studia nad semantyką obrazu

Stara rebeliantka. Studia nad semantyką obrazu

3 oceny

Format:

ibuk

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em.
Brak wydruku.

20,48

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM

Tytułowa stara rebeliantka to figura mająca moc wyzwalania z ram otaczających praw. W swym wizualnym i językowym wymiarze przyjmuje kształt lubieżnej, starej pijaczki (łac. anus ebria), której wulgarne zachowanie jest odwróceniem naturalnego, pożądanego przez społeczeństwo stanu bycia.
Ten szczególny obraz został zbudowany na anty-ideach, kliszach łamiących lub w bardzo wyraźny sposób naruszających kulturowe tabu, jak kobiece pijaństwo, swoboda seksualna czy wyzwolenie spod władzy ukształtowanych przez tradycję norm. Tylko tak skrajnie wyrazista konstrukcja mogła stać się fundamentem dla znaku wyrażającego jednocześnie idee protestu i nadziei. Z wnętrza swego ciała-obrazu „pijana starucha” czerpie więc swoją moc uzdrawiania (remediatio), pocieszenia (consolatio), wyzwalania (liberatio) i negacji śmierci (negatio mortis). Jako kpiarska i komiczna „demaskatorka” norm i zasad postać ta stała się jednym z bardziej charakterystycznych znaków „eschatologii upojenia”. W obecnej kulturze relacje obrazu „starej pijanej kobiety” ze sferą sacrum uległy znacznemu zatarciu. Dziś jej bunt zdaje się mieć głównie wymiar naturalistyczny, tymczasem polska literatura współczesna odkrywa tę postać na nowo, przywołując zapomniane konteksty, odsłania eschatologiczny sens tej konstrukcji. „Stara pijaczka” znów staje się pełną ekspresji „dionizyjską starą babą”, jej realistyczny „szkielet” ponowie obrasta w warstwy należnych tej postaci sensów, treści i ulotnych metafor.


Wysoce oryginalne trans-dyscyplinowe studium przypadku nie mające precedensu w literaturze przedmiotu, stanowiące ewenement wśród bieżących publikacji polskiego środowiska humanistycznego […] wykonane na bardzo wysokim poziomie profesjonalnego warsztatu, a przy tym stanowiące dobrze napisaną i ciekawą propozycję lekturową.


Prof. dr hab. Ryszard Nycz


Liczba stron384
WydawcaWydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
ISBN-13978-83-233-8999-6
Numer wydania1
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyePWN sp. z o.o.

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Wstęp (S. Borowicz)     9
  Rozdział I. Maska Sylenis (S. Borowicz)
  1. Eschatologia upojenia     17
  2. Uchylić zasłonę śmierci     21
  3. Nowożytne intermezzo     24
  Antyk
  Rozdział II „O winożłopki! O baby pijaczki”. Językowy obraz „pijanej staruchy” w literaturze antycznej (S. Borowicz, R. Przybylska)     43
  1. Język – obraz – literatura     43
  2. Pojęcia γραῦς i anus – sieć semantyczna „kobiecej starości”     46
  2.1. Leksem γραῦς     47
  2.2. Leksem anus     52
  3. Leksykalizacja pojęcia „starej pijaczki”     56
  4. Profile semantyczne „starej pijanej kobiety” w tekstach greckich i łacińskich     64
  4.1. Wiek i wygląd: anus deformis     65
  4.2. Usposobienie i typowe zachowania     71
  4.2.1. Gadatliwość: Multiloqua et multibiba, est anus     71
  4.2.2. Pijaństwo: nomen Leaenae est, multibiba atque merobiba     72
  4.2.3. Rozwiązłość: „dostałem się na nocleg do pewnej karczmarki, niejakiej Meroe, starki wprawdzie, ale jeszcze mocno jurnej”     77
  4.3. Typowe sytuacje, w których uczestniczą stare pijące kobiety     82
  4.4. Typowe role społeczne związane ze starymi pijącymi kobietami     83
  4.4.1. Rajfurki, hetery i karczmarki: „Na straży u drzwi stoi koczota starucha/ A ta lubi pociągnąć dobrze”     83
  4.4.2. Piastunki: „Kto ukochane twe dziecię... opróżnił?”     85
  4.4.3. Kapłanki, guślarki, wiedźmy i bachantki: „Maciora w ludzkim kształcie, pijaczka i wiedźma”     86
  5. Stara baba to dzban na wino     87
  6. Językowy obraz reviviscentia     90
  Rozdział III Znak zapomnianej eschatologii (S. Borowicz)     93
  1. Pocieszająca moc obrazów     95
  2. Postać – wizerunek – znak: „Lubieżna i pijana starucha o twarzy bardzo szpetnej”     102
  3. Obraz i literatura     120
  3.1 Žραῦς μέθσση w brzuchu wieloryba – literacki obraz przejścia     120
  3.1.1. Stara pijaczka, kordaks i ketos     121
  3.1.2. Konstrukcja postaci     123
  3.1.3. Konstrukcja sceny     124
  3.2. Fantasmagoria śmierci vs fantasmagoria obrazu     125
  4. Obraz i sztuka     130
  4.1. Žραῦς οἰνοφόρος – „starucha pełna wina”     130
  4.2. „Rodzina” przedstawień typu anus ebria w okresie hellenistycznym i rzymskim     136
  4.3. Archaiczne i klasyczne prototypy     142
  4.4. Rzymskie monumentalne rzeźby w typie γραῦς οἰνοφόρος – analiza semantyczna obrazu     163
  4.4.1. „Starość bowiem cień śmierci rzuca” – kobieca starość jako znak     163
  4.4.2. Ekspresja twarzy     167
  4.4.3. Strój     172
  4.4.4. „Zataczająca się od pijaństwa flasza” – atrybut     179
  4.4.5. „Gromada starych wiedźm, siedząca / W kuczki, w żałości grzęznąc niemey” – pozycja postaci     185
  4.5. Anus ebria est Zmyrnae in primis incluta – stara pijaczka ze Smyrny     198
  4.5.1. Pliniusz, Mucjanus i Myron     198
  4.5.2. Kontekst religijny smyrneńskiej rzeźby     204
  4.6. Funkcja monumentalnych rzymskich przedstawień     210
  5. Žραῦς οἰνοφόρος jako znak remediatio i zwycięstwa wina     214
  6. „Co ostatecznie w tej babie siedzi?”     218
  7. La monde renversé     226
  Współczesność
  Rozdział IV Językowy obraz „starej pijanej kobiety” w polszczyźnie (R. Przybylska)     233
  1. Ujęcie metodologiczne: analiza semantyczna i onomazjologiczna     233
  1.1. Zespół cech definicyjnych i fasety (aspekty znaczenia)     235
  1.2. Kolokacje i pozycje składniowe     236
  2. Pojęcie starej pijanej kobiety w ujęciu onomazjologicznym     237
  3. Struktura kognitywna leksemu baba     239
  3.1. Etymologia     239
  3.2. Współczesne znaczenia     241
  3.3. Rodzina słowotwórcza wyrazu baba     242
  3.4. Frazeologia     243
  3.5. Kolokacje     243
  3.6. Parametry semantyczne     245
  3.7. Definicja kognitywna słowa baba     247
  4. Pozostałe leksemy     247
  4.1. Żona     247
  4.2. Matka     248
  4.3. Kobieta     248
  4.4. Niewiasta     249
  4.5. Pani     249
  4.6. Dziewczyna     250
  4.7. Starucha     250
  5. Atrybut upojenia     251
  6. Figura „starej pijanej kobiety” w folklorze ludowym i literaturze staropolskiej     252
  Rozdział V Wobec śmierci i upojenia. Dionizyjska baba w polskiej literaturze współczesnej (J. Hobot)     259
  1. „Dlaczego nie chcecie stworzyć mitologii nowej?”     259
  2. Dionizyjska baba     264
  2.1. „Raskolnikow uderza siekierą”     271
  2.2. „Lubię stare kobiety”     275
  2.3. Źródło młodości     279
  2.4. „Piję późne wino”     281
  2.5. „Szczęśliwa jak hipopotam”     287
  2.6. „A ja cię synku rodziłam na wieczne konanie / A ja cię synku chowałam na ciężkie odpoczywanie”     288
  2.7. „Dziecko to ja”     290
  2.8. Stary Sokrates – Stara Baubo     293
  2.9. „Wciągnę go w siebie”     295
  2.10. „Na pohybel szczawiom!”     297
  2.11. „Nigdy jeszcze tak władczy nie wydał się Eros”     302
  2.12. „Won ty z cuchnącą dziurą”     305
  2.13. „Ciągle coś dźwigam, jak ten tragarz stary:/ Ciebie przygniotą już milsze ciężary”     308
  2.14. „Stary lubieżny dziadu pora tobie do grobu”     310
  2.15. „Szalona starość”     313
  2.16. Wie eine Mädchen     314
  2.17. „Oszukana”     315
  2.18. Pergamońscy barbarzyńcy     317
  2.19. Omofagia     319
  2.20. Stara Ofelia     320
  Rozdział VI Zakończenie: „Stara rebeliantka” (J. Hobot)     327
  1. „Filozofia... żeńskiej szpary”     331
  2. Je déteste mon visage     334
  3. „Ta stara pijaczka – Europa”     336
  Bibliografia     343
  Wykaz skrótów odnoszących się do autorów i dzieł antycznych     361
  Spis tabel     367
  Spis ilustracji     369
  Indeks nazwisk     375
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia