Rozważania nad statusem teologii

Analiza „Prologu” z „Reportatio Parisiensis” Jana Dunsa Szkota

1 ocena

Format:

pdf, ibuk

DODAJ DO ABONAMENTU

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

27,68  36,90

Format: pdf

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em

27,6836,90

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM

TA KSIĄŻKA JEST W ABONAMENCIE

Już od 19,90 zł miesięcznie za 5 ebooków!

WYBIERZ SWÓJ ABONAMENT

Książka próbuje przybliżyć czytelnikowi jeden z najciekawszych aspektów myśli Jana Dunsa Szkota poświęcony metateologicznym rozważaniom nad naukowym statusem teologii.
Pierwszym zagadnieniem podjętym w książce są rozważania nad tym, czym jest nauka w ogóle i co jest jej pierwszym przedmiotem. Szkot analizuje tu zagadnienie statusu nauki jako takiej, ujętej w ramach konfrontacji tradycyjnego chrześcijańskiego modelu z modelem perypatetyckim. Celem jest przy tym wskazanie istoty nauki i wiedzy naukowej (poznania naukowego) w kontekście czterech podanych przez Arystotelesa warunków, które nauka musi spełniać. Szkot rozszerza to zagadnienie o problem statusu teologii jako wiedzy-nauki o Bogu. Ostatecznie, zdaniem Szkota, teologia spełnia podane przez Arystotelesa warunki bycia nauką, choć nie wszystkie, bo bez warunku czwartego, który jednak, jak uzasadnia Szkot, nie jest konieczny, aby formalnie teologię za naukę uznać.
Innym podjętym w książce problemem jest wyznaczenie pierwszego przedmiotu nauki. Szkot eksponuje tu podmiotowy charakter przedmiotu wiedzy, który jako pierwszy przedmiot poznania musi wirtualnie zawierać wszystko to, co w danej nauce może być poznane. Po ustaleniu statusu nauki jako takiej i określeniu jej pierwszego przedmiotu odnosi się Szkot do kwestii teologii, pokazując, w jakim sensie jest ona nauką (czy spełnia warunki naukowości), a także co jest (musi być) jej pierwszym przedmiotem. Warunek pierwszego przedmiotu dla teologii spełnia wyłącznie Bóg ujęty w pełni Jego istoty, to znaczy Bóg jako Bóg. Teologia tak rozumiana jest wiedzą absolutną i możliwą wyłącznie dla intelektu proporcjonalnego względem jej przedmiotu – Boga jako Boga. Szkot ogranicza tym samym taką teologię, czyli rozumianą w sensie ścisłym, do intelektu najwyższego, czyli intelektu Boga, gdyż tylko ten intelekt jest zdolny poznać samą istotę Boga.
Szkot pyta także, czy Bóg może być poznany w sensie poznania naukowego w ramach treści odmiennych od tych, pod jakimi jest ujęty w swej istocie. Zatem Szkota interesuje zagadnienie istnienia poza teologią w sobie, dostępną tylko Boskiemu intelektowi, jeszcze innej wiedzy o Bogu, dostępnej intelektowi człowieka. Pytanie odnosi się zatem do człowieka i zdolności poznawczych jego intelektu. Teologia w sobie jest dla człowieka niedostępna, nie znaczy to jednak w konsekwencji, że poznanie Boga dla człowieka jest w ogóle niemożliwe. Ostatecznie przedmiotem teologii dostępnej człowiekowi, to znaczy – jak określa ją Szkot – teologii dla nas (pro nobis), nie jest Bóg ujęty w pełni Jego istoty, lecz Bóg ujęty pod pewnym aspektem, w przysługujących Mu właściwościach.
W dalszej części książki przedstawione są Szkotowe rozważania nad warunkami teologii w sobie i zarazem teologii dla nas, to znaczy teologii objawionej, dostępnej człowiekowi-pielgrzymowi. Teologia dostępna człowiekowi ma oparcie w Objawieniu i możliwości intelektualnej analizy jego treści. Ludzki intelekt z definicji jest ograniczony, Objawienie z kolei stanowi podstawę zdobycia wiedzy o Bogu. Szkot pyta więc, w jakim zakresie ludzki intelekt jest zdolny poznać treści przekazane na drodze Objawienia. Ostatecznie przyjmuje, że prawdziwa wiedza o Bogu, jeśli ma być nauką, musi się opierać na prawdach zgłębionych na drodze wiary, lecz analizowanych rozumowo. Pozwoliło to wypracować Szkotowi koncepcję teologii ludzkiej wychodzącej od prawd objawionych, które mogą być rozpatrywane i poznawanie przez ludzki intelekt pro statu isto.
Możliwości poznania Boga w sposób naturalny – to kolejne zagadnienie podjęte w książce. Zawiera się ono w kwestii relacji teologii do metafizyki (filozofii). Szkot ostatecznie opowiada się tu za stanowiskiem Awicenny, że metafizyka jest najwyższą wiedzą dostępną człowiekowi w obecnym ziemskim stanie bytowania, jednak jej przedmiotem nie jest Bóg, lecz byt ujęty jako sam w sobie, to znaczy byt jako byt (ens inquantum ens). Bóg jawi się człowiekowi z perspektywy bytowej – zasadniczo i przede wszystkim Bóg jest bytem (bytem nieskończonym – to jest aspekt poznania Boga, do którego jest zdolny ludzki intelekt). Tak więc zakres teologii dostępnej człowiekowi przedmiotowo jest ograniczony przez metafizykę. Teologia ludzka czerpie z metafizyki (filozofii) i tym samym puste pojęcie bytu nieskończonego (o proweniencji metafizycznej) wypełnia się w teologii treścią zaczerpniętą z Objawienia.


Liczba stron282
WydawcaUniwersytet Śląski
ISBN-13978-83-8012-642-8
Numer wydania1
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyRavelo Sp. z o.o.

INNE EBOOKI AUTORA

EBOOKI WYDAWCY

POLECAMY

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Wstęp /    9
  Datowanie paryskich komentarzy Szkota /    11
  Znaczenie Reportatio dla rekonstrukcji myśli Szkota /    16
  Prolog z Reportatio Parisiensis /    23
  Struktura pracy /    28
  Nauka i jej przedmiot. Teologia jako nauka /    33
  Możliwości wiedzy o Bogu ujętym w pełni istoty /    34
  Pojęcie nauki jako takiej /    41
  Przedmiot nauki /    48
  Porządek pierwszeństwa właściwego przedmiotu nauki /    52
  Ontyczny status pierwszego przedmiotu nauki /    62
  Krytyka species intelligibilis /    66
  Szkotowa krytyka stanowiska Gotfryda z Fontaines /    69
  Szkotowa krytyka stanowiska odrzucającego species intelligibilis /    72
  Poznanie Boga /    77
  Możliwości poznania Boga przez ludzki intelekt /    78
  Jak Bóg poznaje samego siebie? /    81
  Możliwości poznawcze Boga. Analiza stanowiska Gotfryda z Fontaines /    82
  Wnioski wynikające według Szkota ze stanowiska Gotfryda /    85
  Stanowisko Szkota. Krytyka koncepcji Gotfryda /    94
  Ustanowienie Osób Boskich według Szkota /    96
  Charakter relacji intelekt — istota w Bogu /    111
  Wnioski Szkota o możliwości poznania Boga /    118
  Nauka o Bogu. Teologia w sobie i teologia dla nas /    121
  Bóg jako najwyższe Dobro /    121
  Krytyka Szkota: teologia we właściwym znaczeniu /    124
  Bóg jako Bóg — pierwszy przedmiot teologii /    125
  Porządek pojęć w Bogu /    133
  Porządki: ustanowienia Syna Bożego i tchnienia Ducha Świętego /    137
  Związki między doskonałościami porządków osobowych /    138
  Pogląd Szkota w kwestii sposobów poznania Boga /    144
  Teologia jako wiedza dostępna człowiekowi pro statu isto /    153
  Zdolność poznania Boga jako Boga przez intelekt człowieka pro statu isto    155
  Stanowisko Tomasza z Akwinu /    158
  Pogląd Henryka z Gandawy /    170
  Argumenty Gotfryda z Fontaines przeciwko stanowisku Henryka /    175
  Stanowisko Szkota. Krytyka poglądu Gotfryda z Fontaines /    181
  Zarzuty Szkota wobec poglądu Henryka z Gandawy /    187
  Teologia dla nas (theologia pro nobis) według Szkota /    190
  Wnioski Szkota warunkujące istnienie wiedzy o Bogu dostępnej człowiekowi pro statu isto /    207
  Poznanie naturalne i poznanie ponadnaturalne w odniesieniu do Boga /    211
  Bóg jako przedmiot metafizyki /    215
  Metafizyka i jej pierwszy przedmiot /    221
  Szkotowe ujęcie metafizyki w kontekście wiedzy o Bogu /    224
  Jedność i autonomia teologii /    241
  Autonomia teologii: relacja teologii do metafizyki /    242
  Jedność teologii /    244
  Dwa typy teologii /    251
  Zakończenie /    255
  Bilbliografia /    261
  Indeks osobowy /    269
  Summary /    273
  Zusammenfassung /    277
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia