| Wprowadzenie | 9 |
|
CZĘŚĆ I. CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZNO-DEMOGRAFICZNA ŚRODOWISKA OSÓB Z OGRANICZONĄ SPRAWNOŚCIĄ | 15 |
|
1. Rodzaje niepełnosprawności: charakterystyka badanej zbiorowości - Kamil Sijko | 15 |
|
2. Sytuacja ekonomiczna - Małgorzata Jasiecka | 18 |
|
2.1. Renta: szansa czy zagrożenie? | 18 |
|
2.2. Poszukiwanie równowagi między rentą a pracą | 20 |
|
2.3. Znaczenie renty w budżecie domowym | 22 |
|
2.4. Nieuprawnione pobieranie świadczeń | 24 |
|
2.5. Od wegetacji po dostatek, czyli jak opisują swoją sytuację materialną osoby badane | 24 |
|
3. Wykształcenie osób niepełnosprawnych - Krzysztof Dziurzyński | 27 |
|
3.1. Czynniki decydujące o wyborze ścieżki edukacyjnej | 29 |
|
3.2. Trajektorie edukacyjne | 30 |
|
3.3. Dokształcanie się | 32 |
|
4. Warunki życia (zamieszkania) osób niepełnosprawnych - Monika Chruściak | 34 |
|
4.1. Specyficzne potrzeby mieszkaniowe | 35 |
|
4.2. Rola rodziny | 36 |
|
5. Udogodnienia i utrudnienia techniczne - Kamil Sijko | 37 |
|
5.1. Postrzeganie udogodnień technicznych przez osoby o różnych rodzajach niepełnosprawności | 38 |
|
5.1.1. Niewidzący i niedowidzący | 38 |
|
5.1.2. Niesłyszący, niedosłyszący | 39 |
|
5.1.3. Ograniczona sprawność motoryczna | 40 |
|
5.2. Techniczne utrudnienia | 41 |
|
6. Sposoby spędzania czasu wolnego przez osoby niepełnosprawne - Krzysztof Dziurzyński | 42 |
|
6.1. Aktywność indywidualna, hobby, zainteresowania | 42 |
|
6.2. Aktywność społeczna/aktywność w organizacjach | 44 |
|
6.3. Komputer, internet/internet dla niepełnosprawnych | 45 |
|
7. Opinie osób niepełnosprawnych o innych osobach niepełnosprawnych - Dorota Wiszejko-Wierzbicka | 48 |
|
7.1. Postawa krytyczna JA a ONI | 50 |
|
7.2. Postawa solidaryzująca się z innymi osobami z ograniczoną sprawnością MY a WY | 52 |
|
7.3. Postawa akceptująca JA i ONI | 54 |
|
7.4. Podsumowanie | 55 |
|
8. Poglądy o Polsce i Polakach - Małgorzata Jasiecka | 57 |
|
8.1. O rządzących i gospodarce | 57 |
|
8.2. O administacji publicznej | 59 |
|
8.3. O Unii Europejskiej | 60 |
|
8.4. O innych krajach | 61 |
|
8.5. O emigracji | 62 |
|
8.6. O transformacji ustrojowej | 63 |
|
8.7. O przyszłosci | 67 |
|
8.8. O cechach Polaków | 68 |
|
CZĘŚĆ II. OSOBY Z OGRANICZONĄ SPRAWNOŚCIĄ NA RYNKU PRACY | 73 |
|
9. Gdzie i jak pracują osoby badane? - Anna Suchińska | 73 |
|
9.1. Praca osób niewidomych i niedowidzących | 73 |
|
9.2. Praca osób niesłyszących lub słabosłyszących | 74 |
|
9.3. Praca osób chorych somatycznie | 74 |
|
9.4. Praca osób chorych psychicznie | 75 |
|
9.5. Praca osób chorych motorycznie | 75 |
|
9.6. Warunki zatrudnienia | 75 |
|
9.7. Zajmowane stanowiska i warunki pracy | 77 |
|
9.8. Zgodnośćpracy i wykształcenia | 77 |
|
10. Zmiany miejsca pracy: podejmowanie pracy przed powstaniem niepełnosprawności i co się zmienia po wystąpieniu niepełnosprawności - Kamil Sijko | 79 |
|
10.1. Praca podejmowana przed wystąpieniem niepełnosprawności | 79 |
|
10.2. Pracodawcy | 80 |
|
10.3. Pracownicy | 82 |
|
11. Stosunki w firmach zatrudniających osoby niepełnosprawne - Anna Kopania | 86 |
|
11.1. Równe prawa i obowiązki | 86 |
|
11.2. Przywileje | 88 |
|
11.3. Wykorzystywanie osób niepełnosprawnych | 89 |
|
12. Potrzeby zaspokajane w pracy i dzięki pracy - Anna Kopania | 90 |
|
13. Atuty osób z ograniczoną sprawnością jako pracowników - Karolina Smoczyńska | 94 |
|
13.1. Atuty niespecyficzne | 95 |
|
13.2. Atuty specyficzne | 96 |
|
14. Preferowany rodzaj pracy, wymarzona praca - Karolina Smoczyńska | 102 |
|
15. Wyjazdy do pracy za granicę - Karolina Smoczyńska | 107 |
|
16. Sposoby poszukiwania pracy - Iwona Bąbiak, Krzysztof Dziurzyński, Joanna Michalczuk | 111 |
|
16.1. Sposoby poszukiwania pracy | 111 |
|
16.1.1. Poszukiwanie poprzez znajomości | 112 |
|
16.1.2. Samodzielne poszukiwanie pracy | 113 |
|
16.1.3. Działania zwiększające szansę zatrudnienia | 116 |
|
16.2. Rola pośrednictwa pracy | 117 |
|
16.3. Podsumowanie | 119 |
|
17. Modele szukania pracy - Iwona Bąbiak, Krzysztof Dziurzyński | 120 |
|
17.1. Wytrwale poszukujący | 120 |
|
17.2. Wiecznie poszukujący | 122 |
|
17.3. Bierni zarejestrowani | 123 |
|
17.4. Wolontariusze | 125 |
|
18. Bariery aktywności zawodowej oraz czynniki sprzyjające podejmowaniu i utrzymywaniu pracy - Monika Chruściak, Joanna Michalczuk, Kamil Sijko, Dorota Wiszejko-Wierzbicka, Danuta Życzyńska-Ciołek | 126 |
|
18.1. Bariery architektoniczne i transportowe związane z mobilnością | 126 |
|
18.2. Zła sytuacja finansowa | 127 |
|
18.3. Bariery instytucjonalne | 127 |
|
18.4. Bariery ze strony pracodawców | 129 |
|
18.5. Przepisy, prawo jako źródło ograniczeń | 131 |
|
18.6. Bariery psychiczne | 132 |
|
18.7. Bariery społeczne | 133 |
|
18.8. Dlaczego osoby niepełnosprawne nie podejmują pracy, co ma na to wpływ? | 135 |
|
18.9. Dlaczego osoby niepełnosprawne podejmują i utrzymują pracę? | 136 |
|
19. Opinie osób niepełnosprawnych o rodzajach zatrudnienia - Joanna Michalczuk | 141 |
|
20. Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne - Danuta Życzyńska-Ciołek | 146 |
|
20.1. Bariery w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych widziane z perspektywy pracodawców | 146 |
|
20.2. Relacje pracodawców z osobami niepełnosprawnymi | 154 |
|
20.3. Opinia pracodawców o osobach niepełnosprawnych | 157 |
|
20.4. Motywacje pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych | 158 |
|
20.5. Wnioski | 163 |
|
CZĘŚĆ III. OTOCZENIE SPOŁECZENE OSÓB Z NIEPEŁNĄ SPRAWNOŚCIĄ (RELACJE OSÓB Z NIEPEŁNĄ SPRAWNOŚCIĄ Z OTOCZENIEM SPOŁECZNYM) | 167 |
|
21. Charakterystyka osób wspierających: rodzina osoby niepełnosprawnej - Iwona Bąbiak, Kamil Sijko | 167 |
|
21.1. Rola dzieci | 170 |
|
21.2. Rola rodziców | 170 |
|
22. Bliskie związki z innymi osobami - Dorota Wiszejko-Wierzbicka | 177 |
|
23. Postrzeganie przez bliskich problemów osób z ograniczoną sprawnością - Iwona Bąbiak | 183 |
|
24. Zmiany w relacjach z ludźmi - Kamil Sijko | 190 |
|
25. Różnice i podobiefstwa między osobami z ograniczoną sprawnością a osobami sprawnymi - Karolina Smoczyńska | 198 |
|
25.1. Osoby niepełnosprawne w oczach pracodawców | 199 |
|
25.2. Doświadczenia i opinie członkow rodzin oraz przyjacioł osób niepełnosprawnych | 202 |
|
25.3. Opinie samych osób niepełnosprawnych na temat różnic i podobieństw między nimi a ludźmi sprawnymi | 205 |
|
25.4. Podsumowanie | 207 |
|
26. Sposoby traktowania osób niepełnosprawnych przez inne osoby - Dorota Wiszejko-Wierzbicka | 208 |
|
26.1. Negatywne postawy i zachowania otoczenia | 209 |
|
26.2. Pozytywne postawy i zachowania otoczenia wobec osób z ograniczoną sprawnością | 212 |
|
26.3. Podsumowanie | 213 |
|
27. Dyskryminacja - Karolina Smoczyńska | 215 |
|
27.1. Dyskryminacja na rynku pracy | 215 |
|
27.2. Dyskryminacja poza miejscem pracy | 217 |
|
27.3. Brak dyskryminacji lub niepostrzeganie trudnych doświadczeń w kategoriach dyskryminacji | 221 |
|
27.4. Podsumowanie | 223 |
|
28. Pomoc psychologiczna, grupy wsparcia - Danuta Życzyńska-Ciołek | 224 |
|
29. Pomoc instytucjonalna - Agata Jastrzębowska, Anna Suchińska | 229 |
|
29.1. Postrzeganie potrzeby rozwiązań formalnoprawnych | 230 |
|
29.2. Pomoc państwa | 231 |
|
29.2.1. Urzędy pracy | 231 |
|
29.2.2. Ośrodki pomocy rodzinie | 231 |
|
29.2.3. Kasy chorych, Narodowy Fundusz Zdrowia | 232 |
|
29.2.4. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) | 232 |
|
29.3. Inne organizacje i instytucje | 233 |
|
29.3.1. Partie polityczne | 233 |
|
29.3.2. Polski Związek Głuchych (PZG) | 233 |
|
29.3.3. Polski Związek Niewidomych (PZN) | 234 |
|
29.3.4. Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo | 234 |
|
29.4. Zakłady Pracy Chronionej (ZPCh) | 234 |
|
CZĘŚĆ IV. PORTRETY PSYCHOSPOŁECZNE OSÓB Z RÓŻNYMI TYPAMI OGRANICZONEJ SPRAWNOŚCI - OD TERAŹNIEJSZOŚCI DO PRZYSZŁOŚCI | 239 |
|
30. Osoby z ograniczoną sprawnością w Polsce. Portret psychospołeczny - Dorota wiszejko-Wierzbicka | 239 |
|
30.1. Sposoby radzenia sobie | 239 |
|
30.2. Różnice i podobieństwa w zachowaniu przed i po nabyciu niepełnosprawności | 242 |
|
30.3. System wartości osób z ograniczoną sprawnością, ważne życiowe sprawy | 248 |
|
30.5. Wnioski i rekomendacje | 257 |
|
31. Osoby z zaburzeniami motorycznymi - Anna Suchińska | 259 |
|
32. Osoby z deficytami słuchu - Agata Jastrzębowska | 263 |
|
33. Osoby z deficytami wzroku - Danuta Życzyńska-Ciołek | 268 |
|
33.1. Ograniczenia utrudniające osobom z deficytem percepcji wzrokowej podejmowanie aktywności zawodowej | 269 |
|
33.2. Zasoby ułatwiajace osobom z deficytem percepcji wzrokowej podejmowanie aktywności zawodowej | 273 |
|
33.3. Podsumowanie | 278 |
|
34. Osoby chore psychicznie - Małgorzata Jasiecka, Anna Suchińska | 280 |
|
35. Osoby chore somatycznie - Anna Suchińska | 288 |
|
35.1. Powstawanie choroby i jej znaczenie | 288 |
|
35.2. Bariery w podejmowaniu aktywności zawodowej | 289 |
|
35.3. Oczekiwania chorych somatycznie wobec pracodawców | 291 |
|
35.4. Poprawa sytuacji osób badanych | 291 |
|
35.5. Podsumowanie | 292 |
|
36. Jak osoby niepełnosprawne widzą możliwości poprawy swojej sytuacji? - Joanna Michalczuk | 293 |
|
36.1. Możliwości poprawy sytuacji – wspólne dla różnych rodzajów niepełnosprawności | 294 |
|
36.2. Możliwości poprawy sytuacji postrzegane przez osoby z deficytami percepcyjnymi w zakresie wzroku | 295 |
|
36.3. Możliwości poprawy sytuacji postrzegane przez osoby z deficytami percepcyjnymi w zakresie słuchu | 300 |
|
36.4. Możliwości poprawy sytuacji postrzegane przez osoby z deficytami motorycznymi | 303 |
|
36.6 Możliwości poprawy sytuacji postrzegane przez osoby z przewlekłymi chorobami somatycznymi | 309 |
|
37. Wyobrażenia (osób niepełnosprawnych) na temat przyszłości - Iwona Bąbiak | 313 |
|
37.1. Marzenia o stabilizacji i bezpieczeństwie | 313 |
|
37.2. Marzenia o samorealizacji | 316 |
|
37.3. Marzenia o normalnym życiu | 318 |
|
37.4. Czym jest sukces? | 321 |
|
Notki o autorach | 327 |
|
Wykaz przeprowadzonych wywiadów | 329 |
|
Bibliografia | 339 |
|
| |