Katolicy w protestanckim Gdańsku od drugiej połowy XVI do końca XVIII wieku

-20%

Katolicy w protestanckim Gdańsku od drugiej połowy XVI do końca XVIII wieku

1 opinia

Format:

pdf, ibuk

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

55,20  69,00

Format: pdf

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em

55,2069,00

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM

Gdańsk, jeden z najważniejszych ośrodków gospodarczych i kulturalnych tej części Europy, w wyniku reformacji stał się w XVI wieku miastem protestanckim. W mieście pozostał jednak pewien margines ludności katolickiej, przywiązanej do tradycyjnej religii, która w wyniku reform i odnowy Kościoła, a przede wszystkim sprzyjających procesów demograficznych, coraz bardziej zyskiwała na znaczeniu. Z jednej więc strony katolików w mieście nad Motławą dotyczyło wiele ograniczeń: brak dostępu do władzy, utrudnienia w nabywaniu obywatelstwa i członkowstwa w cechach, zakaz publicznego kultu. Z drugiej strony, ponieważ katolicyzm stał się w Rzeczypospolitej Obojga Narodów religią panującą, główne ośrodki protestantyzmu w Prusach Królewskich, w tym Gdańsk, poddano kontrreformacyjnej presji, mającej także wymiar polityczny. Niniejsza książka to próba oceny funkcjonowania mniejszościowej grupy w warunkach nieustającej konfesyjnej konfrontacji, a zarazem bilans dwóch stuleci koegzystencji wrogich sobie, a jednak w wielu płaszczyznach skazanych na współpracę społeczności.


Liczba stron516
WydawcaWydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego
ISBN-13978-83-7865-013-3
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyRavelo Sp. z o.o.

POLECAMY

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Wykaz skrótów    9
  Wstęp    11
  Przedmiot i cel badań    11
  Literatura przedmiotu    14
  Źródła    19
  Uwagi techniczne i podziękowania    25
  Rozdział 1. Etapy luteranizacji Gdańska w XVI wieku    27
  Sytuacja religijna w mieście na przełomie XV i XVI wieku. Przyczyny reformacji w Gdańsku    27
  Przebieg pierwszych wystąpień reformacyjnych w latach 1518–1526    34
  Reformacja utajona – sukcesy działalności Pankratiusa Klemmego (1526–1546)    44
  Reformacyjny przełom w Gdańsku – ustanowienie wolności wyznaniowej (1546–1557)    51
  Ugruntowanie protestanckiego porządku w mieście (1557–1577)    58
  Rozdział 2. Kościół katolicki w Gdańsku około 1580 roku – raport punktu wyjścia    69
  Miejsce w strukturze lokalnego kościoła – przynależność diecezjalna, archidiakonalna i dekanalna Gdańska przed 1580 rokiem. Parafie dekanatu gdańskiego    69
  Sieć parafialna na terenie miasta i jego terytorium wiejskim w późnym średniowieczu oraz jej wymuszone reformacją przemiany w XVI wieku    71
  Zachowane w Gdańsku instytucje kościelne – ich stan i możliwości wykorzystania około 1580 roku    73
  Obiekty sakralne w ręku katolików w Gdańsku około 1580 r. – ich stan i możliwości wykorzystania    82
  Liczebność i przekrój społeczny gdańskich katolików u schyłku XVI wieku. Kondycja religijna wiernych    90
  Wczesna kontrreformacja w Gdańsku: od (biskupów) Drzewickiego do Karnkowskiego. Metody, koncepcje, skuteczność    94
  Rozdział 3. Kontrreformacja i reforma Kościoła w Gdańsku od drugiej połowy XVI do końca XVIII wieku. Sukcesy i porażki katolickiej ekspansji do wnętrza miasta    101
  Działalność biskupa Hieronima Rozrażewskiego – kierunki kontrreformacji i reformy Kościoła w Gdańsku u progu epoki potrydenckiej    101
  Procesy o Kościół Mariacki    106
  Próby odzyskania innych kościołów parafialnych w mieście    114
  Ustanowienie świątyni zastępczej – Kaplicy Królewskiej    116
  Próba założenia wewnątrz miasta placówki jezuickiej, jezuickie kapelanie (wikariaty) i stacje misyjne w Gdańsku    120
  Dominikanie – odnowa klasztoru. Liczebność i zadania konwentu. Obiekty klasztorne i sakralne – innowacje, wykorzystanie    128
  Zakon Zbawiciela (brygidki i brygidianie) – odnowa klasztoru. Liczebność i zadania konwentów. Obiekty klasztorne i sakralne – innowacje, wykorzystanie    134
  Karmelici – odnowa klasztoru. Liczebność i zadania konwentu. Obiekty sakralne – innowacje, wykorzystanie    144
  Próby odnowienia klasztoru franciszkanów oraz osadzenia w Gdańsku innych zakonów    150
  Rozdział 4. Prawne uwarunkowania egzystencji katolików w Gdańsku    153
  Uwarunkowania prawne sprzed reformacji    153
  Pozycja Kościoła i katolików w Gdańsku po zwycięstwie reformacji. Podstawy prawne. Dostęp do organów władzy, członkostwa w cechach i obywatelstwa. Ograniczenia w sprawowaniu kultu    154
  Jurysdykcja kościelna na terenie miasta. Jurysdykcja miejska wobec katolików    163
  Próba przechwycenia prawa patronatu nad klasztorem brygidek    170
  Egzekwowanie jurysdykcji miejskiej na terenie klasztornych jurydyk    173
  Problem jurysdykcji nad Biskupią Górką    177
  Realizacja prawa małżeńskiego. Gdańszczanie przed konsystorzem gdańskim    179
  Katolicka posługa na rzecz pensjonariuszy szpitali i skazańców w świetle przepisów prawnych    199
  Inne prawne aspekty funkcjonowania Kościoła w Gdańsku    201
  Rozdział 5. Własność i dochody Kościoła w Gdańsku w XVII i XVIII wieku    203
  Uposażenie ziemskie gdańskich instytucji kościelnych    203
  Nieruchomości w mieście należące do gdańskich instytucji katolickich: grunty i domy    206
  Nieruchomości w mieście należące do pozamiejskich instytucji katolickich: grunty i domy    217
  Podsumowanie zasobu nieruchomości katolickich instytucji w Gdańsku    225
  Działalność gospodarcza w jurydykach    227
  Kapitały i lokaty gdańskich instytucji kościelnych na kontach Kamlarii    231
  Kapitały i lokaty pozagdańskich instytucji kościelnych na kontach Kamlarii    237
  Problem dziesięciny    240
  Zwyczajowe subsydia i wypłaty z kasy miejskiej (fundacji) – stałe świadczenia na rzecz katolików ze strony luteran    241
  Subsydia jednorazowe. Jałmużna. Darowizny testamentowe    244
  Opłaty za czynności duszpasterskie    246
  Zarząd nad majątkami kościelnymi w mieście    248
  Rozdział 6. Posługa duszpasterska w kościołach parafii gdańskiej w świetle ksiąg metrykalnych    251
  Wezwanie i granice parafii w XVII–XVIII wieku. Podział na okręgi filialne w 1718 r    251
  Proboszczowie    256
  Wikarzy w parafii gdańskiej    266
  Rozdział 7. Inne formy duszpasterstwa i działalności religijnej. Wspomaganie z terenu podmiejskich osad    303
  Msze i nabożeństwa. Kazania. Procesje    303
  Katolickie bractwa religijne w mieście    309
  Kult świętych, literatura religijna, dewocjonalia    315
  Szkoły katolickie na terenie miasta    317
  Szpitale, opieka charytatywna wewnątrz miasta    321
  Wsparcie z podmiejskich osad – domy zakonne    322
  Wsparcie z podmiejskich osad – szkolnictwo    331
  Wsparcie z podmiejskich osad – szpitale    336
  Wsparcie z podmiejskich osad – bractwa religijne    337
  Rozdział 8. Katolicka społeczność w Gdańsku w XVII i XVIII wieku    341
  Rozmieszczenie katolików w obrębie gdańskiego zespołu miejskiego    341
  Elity – w kręgu gdańskich patrycjuszy    346
  Elity – funkcjonariusze pozamiejskich urzędów publicznych    349
  Elity – zamożni kupcy i armatorzy (aspirujący do Trzeciego Ordynku)    356
  Obywatele – członkowie miejskiego pospólstwa (kupcy, rzemieślnicy)    359
  Obywatele – artyści, muzycy, przedstawiciele wolnych zawodów    366
  Charakterystyka katolickiego plebsu w Gdańsku (służba domowa, inne zawody)    373
  Mieszkańcy katolickich jurydyk    376
  Emigranci i przybysze z odleglejszych krajów    377
  Szlacheccy rezydenci z Prus Królewskich i Rzeczypospolitej    380
  Katolicka szlachta cudzoziemskiego pochodzenia    384
  Rozdział 9. Koegzystencja z protestancką większością miasta    387
  Tumulty i religijne spory    387
  Paszkwile i inwektywy. Przejawy uprzedzeń, niechęci, nienawiści. Zachowania i opinie: negatywne – pozytywne    398
  Problem konwersji na katolicyzm i z katolicyzmu na protestantyzm    404
  Więzi rodzinne i towarzyskie między katolikami a protestantami    413
  Kooperacja gospodarcza i kulturalna, wspólne interesy, zamówienia, sprawy majątkowe i sporne (m.in. posagi brygidek), sąsiedzkie współżycie    419
  Gesty dobrej woli, wspólne akcje dobroczynne    423
  Podsumowanie    427
  Miejsce katolików w protestanckim Gdańsku    427
  Modele protestancko-katolickich stosunków w miastach Rzeszy i Prusach Królewskich (Polsce) – próba porównania    433
  Bibliografia    443
  Spis tabel    481
  Indeks osób    483
  Katholiken im protestantischen Danzig von der 2. Hälfte des 16. Jahrhunderts zum Ende des 18. Jahrhunderts (Inhaltsangabe)    503
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia