Automatyczna analiza składnikowa języka polskiego

1 opinia

Format:

ibuk

W monografii przedstawiono opis fleksji i składni języka polskiego przystosowany do automatycznego przetwarzania tekstów. Opis ten stał się podstawą dwóch programów komputerowych: analizatora fleksyjnego Morfeusz i analizatora składniowego Świgra 2.


Wymienione narzędzia posłużyły do budowy korpusu składniowego Składnica, wykorzystanego następnie do opracowania metody statystycznego ujednoznaczniania analiz składniowych. Książka adresowana jest zarówno do informatyków, jak i językoznawców zainteresowanych technikami przetwarzania języka naturalnego.


A description of the inflection and syntax of the Polish language adapted to the automatic processing of texts, which became the fundament of two computer programmes: Morfeusz, an inflectional analyser, and Świgra 2, a constituency parser. The two tools have been used to build the Składnica treebank, later employed to develop a method of statistical disambiguation of constituent analyses.


Liczba stron290
WydawcaUniwersytet Warszawski
ISBN-13978-83-235-3614-7
Numer wydania1
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyePWN Sp. z o.o.

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    9
  1. Analiza fleksyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    15
  1.1. Podstawowe pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    16
  1.2. SGJP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    19
  1.3. Morfeusz SGJP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    21
  1.4. Dystrybucyjne podejście do fleksji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    23
  1.5. Segmentacja tekstu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    27
  1.6. Najważniejsze kategorie gramatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    29
  1.6.1. Kategoria liczby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    29
  1.6.2. Kategoria przypadka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    29
  1.6.3. Kategoria rodzaju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    31
  1.6.4. Kategoria osoby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    36
  1.7. Klasy gramatyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    37
  1.7.1. Leksemy i fleksemy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    39
  1.7.2. Czasowniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    40
  1.7.3. Rzeczowniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    51
  1.7.4. Zaimki osobowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    54
  1.7.5. Przymiotniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    55
  1.7.6. Liczebniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    58
  1.7.7. Leksemy nieodmienne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    59
  1.7.8. Skróty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    61
  1.8. Nieregularności fleksyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    62
  1.9. Lematyzacja, czyli hasłowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    62
  1.10. Struktura znaczników fleksyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    64
  1.11. Grafowa reprezentacja interpretacji fleksyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . .    64
  2. Przyjęta reprezentacja konstrukcji składniowych . . . . . . .    67
  2.1. Podstawowe pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    68
  2.1.1. Co należy do składni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    68
  2.1.2. Akomodacja i konotacja składniowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    71
  2.1.3. Analiza zależnościowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    73
  2.1.4. Analiza składnikowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    74
  2.1.5. Dystrybucyjne podejście do składni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    76
  2.1.6. Podrzędność, współrzędność i nieredukowalność . . . . . . . . . . . .    76
  2.1.7. Podrzędniki czasownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    78
  2.2. Niebinarność struktury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    79
  2.3. Pokrój ogólny drzew składnikowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    83
  2.4. Hierarchia jednostek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    86
  5
  2.5. Typy fraz składnikowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    88
  2.6. Wyróżnianie centrów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    90
  2.7. Struktura zdania elementarnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    91
  2.8. Schematy strukturyzacyjne konstrukcji podrzędnych . . . . . . . . . . . . .    95
  2.8.1. Typowe konstrukcje podrzędne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    95
  2.8.2. Konstrukcje apozycyjne i pokrewne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    98
  2.8.3. Frazy liczebnikowe i nominalne ze składnikiem liczebnikowym .    100
  2.8.4. Modyfikatory partykułowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    103
  2.8.5. Modyfikatory taki, jaki(ś) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    104
  2.9. Schematy strukturyzacyjne konstrukcji współrzędnych . . . . . . . . . . . .    105
  2.9.1. Konstrukcje równorzędne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    107
  2.9.2. Konstrukcje szeregowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    110
  2.9.3. Nieredukowalne frazy nominalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    113
  2.9.4. Połączenia współrzędne fraz składnikowych różnych typów . . . .    115
  2.9.5. Konstrukcje uwspólniające podrzędniki . . . . . . . . . . . . . . . . . .    116
  2.10. Zdania proste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    118
  2.11. Strona bierna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    125
  2.12. Zdanioidy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    128
  2.13. Nieciągłe formy analityczne czasowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    131
  2.14. Problem nieciągłości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    133
  2.15. Interpunkcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    135
  2.16. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    137
  3. Słownik walencyjny Walenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    139
  3.1. Warstwa składniowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    141
  3.1.1. Które podrzędniki notować w słowniku? . . . . . . . . . . . . . . . . . .    142
  3.1.2. Typy fraz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    142
  3.1.3. Pozycje składniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    144
  3.1.4. Przypadek strukturalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    146
  3.1.5. Wymagane frazy motywowane semantycznie . . . . . . . . . . . . . . .    148
  3.1.6. Zwrotność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    149
  3.1.7. Specjalne wartości typów fraz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    150
  3.1.8. Przyimki złożone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    152
  3.1.9. Konstrukcje porównawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    154
  3.1.10. Realizacje niefinitywne schematów czasownikowych . . . . . . . . .    154
  3.1.11. Hasła nieczasownikowe w słowniku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    157
  3.1.12. Kontrola składniowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    158
  3.1.13. Argumenty zleksykalizowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    160
  3.2. Warstwa semantyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    162
  3.2.1. Role semantyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    164
  3.2.2. Preferencje selekcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    166
  3.2.3. Powiązanie warstwy składniowej z semantyczną . . . . . . . . . . . .    167
  4. Implementacja gramatyki w analizatorze Świgra 2 . . . . . . .    171
  4.1. Zastosowany formalizm gramatyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    171
  4.2. Rozszerzenia formalizmu DCG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    174
  4.2.1. Elementy opcjonalne reguł . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    175
  4.2.2. Sekwencje nieterminali i warunki iterowane . . . . . . . . . . . . . . .    176
  4.2.3. Zalety i wady mechanizmu sekwencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    183
  4.3. Styl pisania reguł . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    184
  6
  4.4. Parametry jednostek nieterminalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    185
  4.4.1. Predestynacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    186
  4.4.2. Negacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    188
  4.4.3. Inkorporacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    193
  4.4.4. Klasa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    194
  4.4.5. Przecinkowość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    195
  4.4.6. Nadrzędność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    197
  4.4.7. Pozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    197
  4.5. Sposób realizacji wymagań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    198
  4.5.1. Wypełnianie pozycji składniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    199
  4.5.2. Specyfikacje argumentów składniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . .    200
  4.5.3. Przykład realizacji wymagań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    200
  4.5.4. Wymagania a konstrukcje z koordynacją . . . . . . . . . . . . . . . . . .    202
  4.5.5. Wyjęcie wymagania poza frazę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    204
  4.6. Prezentacja wyników analizy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    207
  5. Inne formalne opisy składni języka polskiego . . . . . . . . . . .    209
  5.1. Opisy składnikowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    209
  5.1.1. Gramatyka Szpakowicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    209
  5.1.2. Gramatyka Świdzińskiego (GFJP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    210
  5.2. Opis w formalizmie HPSG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    211
  5.3. Opis w formalizmie LFG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    213
  5.4. Opisy zależnościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    217
  5.5. Pożądane cechy formalizmu składniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    219
  6. Korpus składniowy Składnica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    221
  6.1. Podstawa tekstowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    223
  6.2. Zasady znakowania korpusu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    224
  6.3. Niejednoznaczności analizy składnikowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    225
  6.4. Wizualizacja drzew i lasów składniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    228
  6.5. Dendrarium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    229
  6.6. Ewaluacja korpusu Składnica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    237
  6.7. Wyszukiwarka drzew składniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    241
  6.8. Przykłady wykorzystania wyszukiwania w Składnicy . . . . . . . . . . . . . .    248
  6.9. Przykłady kwantytatywnych zastosowań Składnicy . . . . . . . . . . . . . . .    250
  7. Statystyczne ujednoznacznianie analiz składniowych . . .    255
  7.1. Sposób oceny jakości modeli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    255
  7.2. Modelowanie w stylu probabilistycznych gramatyk bezkontekstowych .    258
  7.3. Modelowanie maksimum entropii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    264
  7.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    272
  Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    273
  Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    277
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia