Czas jako kategoria językowo-kulturowa w polszczyźnie

Czas jako kategoria językowo-kulturowa w polszczyźnie

1 opinia

Format:

ibuk

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em.
Brak wydruku.

23,00

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM ZAPŁAĆ SMS-EM

TA KSIĄŻKA JEST W ABONAMENCIE

Już od 19,90 zł miesięcznie za 5 ebooków!

WYBIERZ SWÓJ ABONAMENT

O czym jest ta książka? Na pewno nie jest o czasie ujmowanym jako wielkość fizyczna. Jest o człowieku i o tym, jak człowiek czas rozumie, jak go przeżywa, mierzy, segmentuje, ocenia, jak wpisuje weń swoje życie. Traktuje o czasie jako „nieuniknionym fakcie życia społecznego i istnienia kulturowego” – ujmowanym jako kluczowa kategoria kulturowa, na której nadbudowana została tożsamość każdej wspólnoty. Mówi o czasie społecznym, polskim, związanym z różnymi obszarami naszego bycia w świecie – regulowanym rytmami natury, rytmem biologicznym życia człowieka oraz związanym z historią i tradycją. Czasie, którego rozumienie zostało zakodowane w zwyczajach, obrzędach oraz języku.


Liczba stron438
WydawcaWydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
ISBN-13978-83-7784-974-3
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyePWN sp. z o.o.

INNE EBOOKI AUTORA

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Wstęp     9
  I. Pojęcie kategorii w filozofii języka i językoznawstwie     17
    1. Od substancji do struktury. Arystotelesa nauka o kategoriach a kategorie intelektu Immanuela Kanta     18
    2. Kategoria w słownikach języka polskiego i opracowaniach lingwistycznych     23
    3. Obiektywność, subiektywność czy intersubiektywność kategorii – refleksja językoznawcza     43
  II. Wymiary czasu     53
    1. Czym jest czas? Obiektywne i subiektywne rozumienie czasu w filozofii i socjologii     54
      1.1. Czas jako byt samoistny (atomiści, I. Newton)     54
      1.2. Relacyjna teoria czasu (Arystoteles, G. W. Leibniz)     57
      1.3. Czas jako forma poznania rzeczywistości (eleaci, sceptycy, I. Kant)     60
    2. Społeczno-kulturowy wymiar czasu     62
      2.1. Czas wytworem życia zbiorowego (É. Durkheim)     63
      2.2. Koncepcja czasu społecznego (E. Tarkowska)     65
      2.3. Czas – kluczowa idea kulturowa (M. Eliade, A. Guriewicz)     66
    3. Różnorodność czasów     69
      3.1. Czas jakościowy     71
      3.2. Czas ilościowy     77
      3.3. Rywalizacja dwu modeli czasowości i jej skutki     81
    4. Opisać (wielo)czas     81
      4.1. Strefowa teoria czasu L. Bielawskiego     83
      4.2. Strefowa teoria czasu a lubelska etnolingwistyka kognitywna     95
  III. Lingwistyczne ujęcie czasu     99
    1. Język w czasie     101
    2. Czas w języku     107
    3. Czas językowy     116
      3.1. „Przyjęzykowe” wykładniki kategorii czasu     116
      3.2. Językowe wykładniki kategorii czasu w polszczyźnie     121
        3.2.1. Leksykalne wykładniki kategorii czasu     121
          3.2.1.1. Konceptualizacja czasu w świetle danych etymologicznych     122
          3.2.1.2. Czas w leksyce     128
            3.2.1.2.1. „Jednoczesność”     128
            3.2.1.2.2. „Poprzedzanie w czasie”     131
            3.2.1.2.3. „Następowanie w czasie”     139
            3.2.1.2.4. „Trwanie”     143
              3.2.1.2.4.1. „Krótkotrwałość”     143
              3.2.1.2.4.2. „Długotrwałość”     147
              3.2.1.2.4.3. Dokładne i niedokładne jednostki czasu     151
            3.2.1.2.5. „Powtarzalność w czasie”     206
            3.2.1.2.6. „Tempo”     215
        3.2.2. Morfologiczne wykładniki kategorii czasu     229
          3.2.2.1. Słowotwórcze wykładniki kategorii czasu     230
            3.2.2.1.1. Teraźniejszość („teraz”)     230
            3.2.2.1.2. Przeszłość („przed”)     230
            3.2.2.1.3. Przyszłość („po” i „na nowo”)     239
            3.2.2.1.4. Ponadczasowość („zawsze”)     249
            3.2.2.1.5. Trwanie („początek-koniec”, „krótko-długo”)     249
          3.2.2.2. Aspekt     251
          3.2.2.3. Czas gramatyczny     255
          3.2.2.4. Nieokreślone formy czasownika – bezokolicznik i imiesłów     261
          3.2.2.5. Nieosobowe formy czasownika     262
        3.2.3. Składniowe wykładniki kategorii czasu     263
          3.2.3.1. Tok czasowy orzeczenia – „długo-” i „krótkotrwałość”, „powtarzalność”, „fazowość”     264
          3.2.3.2. Okolicznik     271
          3.2.3.3. Złożone konstrukcje temporalne     273
            3.2.3.3.1. Zdania współrzędne     275
            3.2.3.3.2. Zdania podrzędne czasowe     275
            3.2.3.3.3. Imiesłowowy równoważnik zdania     279
        3.2.4. Czas w metaforze pojęciowej     282
          3.2.4.1. Polskie metafory czasu     284
          3.2.4.2. Pojęciowe modele czasu     288
            3.2.4.2.1. Model ruchomego czasu     289
            3.2.4.2.2. Model ruchomego ‘ja’     291
            3.2.4.2.3. Model ruchomego ‘ja’ i ruchomego czasu     292
          3.2.4.3. Model ruchomego czasu cyklicznego     292
  IV. Polskie strefy czasu. Wybrane analizy etnolingwistyczne     297
    1. Strefa czasu regulowana rytmami natury. Konceptualizacja polskiego tygodnia z perspektywy etnolingwistycznej     297
    2. Strefa czasu socjologicznego regulowana rytmem biologicznym życia człowieka. Niedzielnik – lygus albo kościelnik. Językowo-kulturowy aspekt prognostyków narodzinowych     307
    3. Strefa czasu „płytkiej” historii. Pomożecie? Pomożemy! Polskie lata 70. XX w. a mit Edwarda Gierka     335
    4. Strefa czasu historii i tradycji. W Zwiastowanie i robaczek, i żmija z ziemi zmartwychwstanie. O pewnej różnicy w interpretacji słowiańskiego kalendarza ludowego w kontekście Slavia Latina i Slavia Orthodoxa     353
  Podsumowanie     373
  Bibliografia     379
  Wykaz źródeł     411
  Summary     435
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia