X

  Przedmowa XII
  
  1. Podstawy medycyny rodzinnej 1
  
  1.1. Zarys historii podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce – Maciej Godycki-Ćwirko, Adam Windak, Katarzyna Kosiek 1
  1.1.1. Ewolucja lecznictwa otwartego do 1918 roku 1
  1.1.2. Lecznictwo otwarte w latach 1918–1939 2
  1.1.3. Otwarta opieka zdrowotna w latach 1945–1989 3
  1.1.4. Rozwój koncepcji instytucji lekarza rodzinnego w Polsce 4
  
  1.2. Pryncypia medycyny rodzinnejAdam Windak, Maciej Godycki-Ćwirko 6
  1.2.1. Koncepcja wszechstronnej medycyny 6
  1.2.2. Kompetencje lekarza rodzinnego 8
  1.2.3. Sześć podstawowych zasad dyscypliny 10
  Pytania kontrolne 11
  
  2. Lekarz rodzinny w systemie opieki zdrowotnej 13
  
  2.1. Uwarunkowania stanu zdrowia – Jacek R. Łuczak 13
  2.1.1. Stan zdrowia społeczeństwa polskiego 13
  2.1.2. Czynniki warunkujące stan zdrowia 15
  2.1.3. Rola lekarza rodzinnego w kształtowaniu stanu zdrowia społeczeństwa 19
  
  2.2. Współpraca z władzami regionu oraz innymi środowiskami zawodowymi – Jarosław Pinkas, Agnieszka Jankowska-Zduńczyk 21
  2.2.1. Zasady organizacji opieki społecznej w Polsce 21
  2.2.2. Rola lekarza rodzinnego w zakresie komunikowania pacjenta z placówkami pomocy społecznej 26
  2.2.3. Współpraca lekarza rodzinnego z samorządem terytorialnym 27
  Pytania kontrolne 28
  
  3. Przygotowanie lekarza rodzinnego 29
  
  3.1. Charakterystyka specjalizacji – Witold Lukas, Elżbieta Mizgała-Izworska 29
  3.1.1. Struktura programu specjalizacji 29
  3.1.2. Rola kierownika specjalizacji 31
  
  3.2. Kształcenie w praktyce lekarza rodzinnego – Witold Lukas, Zbigniew J. Król 32
  3.2.1. Cele kształcenia 32
  3.2.2. Zalecane zasady doboru lekarza rodzinnego-nauczyciela do szkoleń w praktyce 33
  3.2.3. Sposób doboru lekarza rodzinnego-nauczyciela oraz rezydenta-ucznia 34
  3.2.4. Lista podstawowych cech i zasad funkcjonowania praktyki lekarza rodzinnego 38
  3.2.5. Lista zagadnień związanych z organizacją praktyki lekarza rodzinnego i zarządzaniem nią 39
  3.2.6. Lista praktycznych umiejętności dotyczących opieki nad pacjentem 40
  3.2.7. Zasady praktycznego kształcenia rezydenta 41
  Pytania kontrolne 42
  Piśmiennictwo 42
  
  4. Charakterystyka praktyki lekarza rodzinnego 43
  
  4.1. Organizacja praktyki lekarza rodzinnego i zarządzanie nią – Maciej Godycki-Ćwirko, Katarzyna Kosiek 43
  4.1.1. Praktyka 43
  4.1.2. Osoby 43
  4.1.3. Rzeczy 47
  4.1.4. Finanse 50
  4.1.5. Informacja 51
  4.1.6. Czas 52
  4.1.7. Opieka 54
  
  4.2. Akredytacja jakości praktyk lekarzy rodzinnych – Jan Leszek Wolańczyk 56
  4.2.1. Co to jest akredytacja jakości? 56
  4.2.2. Akredytacja jakości na świecie 57
  4.2.3. Dlaczego taka akredytacja, a nie ISO 58
  4.2.4. Krótka historia programu akredytacji w Polsce 58
  4.2.5. Standardy akredytacyjne 60
  4.2.6. Wizytatorzy 64
  4.2.7. Procedury akredytacyjne 65
  Pytania kontrolne 67
  Piśmiennictwo 67
  
  5. Opieka lekarza rodzinnego nad pacjentem w kontekście rodziny 69
  
  5.1. Rola rodziny w zdrowiu i chorobie – Bogusława Franek 69
  5.1.1. Systemowe rozumienie rodziny 69
  5.1.2. Cykl życia rodziny 70
  5.1.3. Wpływ rodziny na proces chorowania 71
  5.1.4. Wpływ choroby przewlekłej na sytuację rodziny 72
  
  5.2. Badania przesiewowe – Sławomir Chlabicz 73
  5.2.1. Charakterystyka badań przesiewowych 73
  5.2.2. Programy badań przesiewowych i ich rodzaje 74
  5.2.3. Pożądane cechy testów przesiewowych 75
  5.2.4. Kryteria oceny testu przesiewowego 75
  5.2.5. Korzyści i ryzyko związane z zastosowaniem badań przesiewowych 76
  5.2.6. Testy przesiewowe do wykrywania schorzeń u dzieci i młodzieży 77
  5.2.7. Testy przesiewowe u kobiet w ciąży 78
  5.2.8. Testy przesiewowe do wykrywania chorób nowotworowych u osób dorosłych 78
  5.2.9. Testy przesiewowe u osób dorosłych do wykrywania chorób nienowotworowych 80
  
  5.3. Orzecznictwo lekarskie – Konstanty Radziwiłł 81
  5.3.1. Informacje ogólne 81
  5.3.2. Orzekanie w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego 82
  5.3.3. Orzekanie w sprawach dotyczących zatrudnienia i nauki 84
  5.3.4. Orzekanie w sprawach dotyczących kierowania pojazdami 85
  5.3.5. Orzekanie na potrzeby sądów 85
  5.3.6. Orzekanie w pozostałych sprawach 86
  Piśmiennictwo 86
  
  5.4. Opieka nad dzieckiemAgnieszka Jankowska-Zduńczyk 86
  5.4.1. Definicja 86
  5.4.2. Charakterystyka populacji dzieci 87
  5.4.3. Opieka nad dzieckiem 89
  5.4.4. Profilaktyka 90
  Piśmiennictwo 92
  
  5.5. Osoba niepełnosprawna – Małgorzata Prędka 93
  5.5.1. Definicje i orzecznictwo 93
  5.5.2. Rola rodziny w postępowaniu z osobą niepełnosprawną 95
  5.5.3. Rehabilitacja zawodowa 95
  5.5.4. Rehabilitacja społeczna 96
  5.5.5. Rehabilitacja lecznicza 96
  5.5.6. Rola lekarza w postępowaniu z osobą niepełnosprawną 96
  5.5.7. Podsumowanie 97
  Pytania kontrolne 97
  
  6. Jakość opieki medycznej 99
  
  6.1. Jakość opieki – Tomasz Tomasik, Adam Windak 99
  6.1.1. Podstawowe pojęcia i definicje 99
  6.1.2. Cykl poprawy jakości 100
  6.1.3. Metody zapewnienia jakości 105
  6.1.4. Ustawiczny rozwój zawodowy lekarzy rodzinnych 108
  Pytania kontrolne 109
  Piśmiennictwo 109
  
  6.2. Elementy EBM – Roman Topór-Mądry, Tomasz Bochenek 110
  6.2.1. Co to jest EBM? 110
  6.2.2. Praktykowanie EBM 110
  6.2.3. Metodyka EBM 111
  6.2.4. Podsumowanie EBM 119
  Pytania kontrolne 120
  
  6.3. Farmakoekonomika i ocena technologii medycznych – Tomasz Bochenek, Roman Topór-Mądry 120
  6.3.1. Farmakoekonomika 120
  6.3.2. Rodzaje kosztów 121
  6.3.3. Rodzaje analiz farmakoekonomicznych 121
  6.3.4. Analizy farmakoekonomiczne „krok po kroku” 123
  6.3.5. Praktyczne zastosowania analiz farmakoekonomicznych i HTA 125
  Pytania kontrolne 126
  Piśmiennictwo 126
  
  7. Psychologia na potrzeby lekarza rodzinnego – Ewa Wojtyna 127
  
  7.1. Wybrane problemy i zaburzenia psychiczne w okresie adolescencji 127
  7.1.1. Wprowadzenie 127
  7.1.2. Wybrane psychologiczne aspekty dojrzewania 128
  7.1.3. Adolescent w systemie rodzinnym – implikacje dla lekarza rodzinnego 129
  7.1.4. Wybrane problemy i zaburzenia psychiczne – rola lekarza rodzinnego w diagnozie i leczeniu 132
  
  7.2. Wybrane problemy i zaburzenia psychiczne w okresie dorosłości 138
  7.2.1. Psychologiczny aspekt wyzwań okresu dorosłości 138
  7.2.2. Zaburzenia związane ze stresem i zaburzenia depresyjno-lękowe 139
  7.2.3. Nadużywanie substancji psychoaktywnych, leczniczych i suplementów 144
  7.2.4. Zachowania zdrowotne 146
  7.2.5. Objawy psychiczne jako skutek problemów somatycznych i efekt zażywanych leków 147
  7.2.6. Korzyści wtórne z choroby 147
  Pytania kontrolne 148
  Piśmiennictwo 148
  
  8. Etyka w praktyce lekarza rodzinnego – Maciej Godycki-Ćwirko, Witold Lukas 149
  
  8.1. Wartości, zasady i postawy etyczne 149
  
  8.2. Tajemnica lekarska 151
  
  8.3. Prawa i odpowiedzialność pacjenta 151
  8.3.1. Prawa pacjenta 151
  8.3.2. Odpowiedzialność pacjenta 153
  Pytania kontrolne 153
  
  9. Informatyzacja w podstawowej opiece zdrowotnej – Rafał Kacorzyk 155
  
  9.1. Wprowadzenie 155
  
  9.2. Informatyzacja praktyki podstawowej opieki zdrowotnej 155
  
  9.3. Ochrona danych osobowych 157
  
  9.4. Telemedycyna 158
  
  9.5. Narzędzia informatyczne wspierające lekarza 159
  Pytania kontrolne 160
  Piśmiennictwo 160
  
  10. Stany zagrożenia życia w praktyce lekarza rodzinnego – Wojciech Gaszyński 161
  
  10.1. Reanimacja i resuscytacja 161
  10.1.1. Definicje 161
  
  10.2. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa 161
  10.2.1. Podstawowe zabiegi podtrzymywania życia (ABC) 161
  10.2.2. Utrzymanie drożności górnych dróg oddechowych 162
  10.2.3. Rozpoczęcie sztucznego oddychania 162
  10.2.4. Błędy i niebezpieczeństwa związane z wentylacją 164
  
  10.3. Podjęcie masażu serca – uciskanie klatki piersiowej 165
  10.3.1. Pośredni masaż serca 165
  
  10.4. Defibrylacje (mechaniczna i elektryczna) 166
  10.4.1. Postępowanie w przypadku resuscytacji dzieci poniżej 8. roku życia (pediatric basic life support, BLS-P) 168
  
  10.5. Wytyczne Polskiej i Europejskiej Rady Resuscytacji 169
  10.5.1. A (airway) – utrzymywanie drożności górnych dróg oddechowych 169
  10.5.2. B (breathing) – rozpoczęcie sztucznego oddychania 169
  10.5.3. C (circulation) – podjęcie masażu serca 169
  10.5.4. D (drugs) – farmakoterapia 170
  10.5.5. E (electrocardiography) – elektrokardiografia 172
  10.5.6. F (fibrillation) – defibrylacja 172
  10.5.7. Czynniki mogące zwiększać szanse przeżycia pacjenta 173
  
  10.6. Ostra duszność krtaniowa 173
  
  10.7. Farmakoterapia w niestabilnej chorobie niedokrwiennej serca i zawale mięśnia sercowego 175
  10.7.1. Farmakoterapia w niestabilnej chorobie niedokrwiennej serca 175
  10.7.2. Farmakoterapia w zawale mięśnia sercowego (MONA) 175
  10.7.3. Leki stosowane w niestabilnej chorobie niedokrwiennej i zawale mięśnia sercowego 175
  
  10.8. Wyposażenie gabinetu lekarza rodzinnego w zakresie resuscytacji krążeniowo-oddechowej 176
  10.8.1. Sprzęt 176
  10.8.2. Leki 176
  Pytania kontrolne 176
  
  11. Choroby serca i nadciśnienie – Jan Henryk Goch, Aleksander Goch 177
  
  11.1. Choroba niedokrwienna serca 177
  11.1.1. Informacje ogólne 177
  11.1.2. Podział kliniczny choroby niedokrwiennej serca 178
  11.1.3. Diagnostyka i leczenie stabilnej dławicy piersiowej 179
  11.1.4. Ostry zespół wieńcowy z uniesieniem odcinka ST – zawał serca z uniesieniem ST (STEMI) 180
  11.1.5. Ostry zespół wieńcowy bez uniesienia odcinka ST – zawał serca bez uniesienia ST (NSTEMI) 181
  11.1.6. Niestabilna dusznica bolesna 182
  11.1.7. Zawał prawej komory serca 182
  11.1.8. Powikłania ostrych zespołów wieńcowych 182
  11.1.9. Postępowanie po przebyciu ostrego zespołu wieńcowego 188
  
  11.2. Diagnostyka różnicowa bólów w klatce piersiowej 188
  11.2.1. Rozwarstwienie aorty (tętniak rozwarstwiający aorty) typu A (rozwarstwienie obejmuje aortę wstępującą) i B (rozwarstwienie nie obejmuje aorty wstępującej) 188
  11.2.2. Zapalenia osierdzia 188
  11.2.3. Bóle opłucnowe 189
  11.2.4. Zatorowość płucna 189
  11.2.5. Bóle mięśniowo-stawowe 189
  11.2.6. Choroba refluksowa przełyku 189
  11.2.7. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy 190
  11.2.8. Choroby wątroby i dróg żółciowych 190
  
  11.3. Zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia 190
  11.3.1. Gorączka reumatyczna 190
  11.3.2. Pierwotne zapalenie mięśnia sercowego 190
  11.3.3. Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW) 191
  
  11.4. Kardiomiopatie 192
  11.4.1. Kardiomiopatie pierwotne 192
  11.4.2. Kardiomiopatie wtórne 194
  
  11.5. Wady serca 194
  11.5.1. Wrodzone wady serca 194
  11.5.2. Nabyte wady serca 195
  
  11.6. Zaburzenia rytmu i przewodzenia 198
  11.6.1. Zaburzenia rytmu 198
  11.6.2. Zaburzenia przewodzenia 204
  
  11.7. Choroby osierdzia 204
  11.7.1. Ostre zapalenie osierdzia 204
  11.7.2. Zaciskające zapalenie osierdzia 205
  11.7.3. Tamponada serca 205
  
  11.8. Choroby serca u kobiet w ciąży 205
  
  11.9. Niewydolność serca 206
  
  11.10. Nadciśnienie tętnicze 208
  11.10.1. Nadciśnienie tętnicze pierwotne 208
  11.10.2. Nadciśnienie tętnicze wtórne 211
  11.10.3. Leczenie nadciśnienia tętniczego 213
  Pytania kontrolne 220
  
  12. Choroby układu oddechowego oraz problemy alergologiczne w praktyce lekarza rodzinnego 221
  
  12.1. Zakażenia układu oddechowego – Iwona Grzelewska-Rzymowska 221
  12.1.1. Zapalenie płuc (pneumonia) 221
  12.1.2. Ostre zapalenie oskrzeli 228
  
  12.2. Przewlekła obturacyjna choroba płuc – Paweł Górski, Iwona Grzelewska-Rzymowska 229
  12.2.1. Fenotypy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc 233
  12.2.2. Przewlekła obturacyjna choroba płuc jako choroba wielonarządowa 233
  12.2.3. Całościowa, zindywidualizowana ocena POChP 234
  12.2.4. Postępowanie lecznicze 236
  12.2.5. Zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc 243
  Pytania kontrolne (do podrozdz. 12.1 i 12.2) 244
  
  12.3. Astma – Paweł Górski, Iwona Grzelewska-Rzymowska 244
  12.3.1. Fenotypy astmy 247
  12.3.2. Ocena stopnia ciężkości astmy 248
  12.3.3. Ocena kontroli astmy 248
  12.3.4. Długotrwałe leczenie astmy 249
  12.3.5. Astma ciężka (oporna na leczenie) 252
  12.3.6. Zaostrzenia astmy 253
  12.3.7. Astma z nadwrażliwością na ASA (aspirynę) i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne 254
  12.3.8. Astma a ciąża 254
  12.3.9. Zespół nakładania astma–POChP 255
  Pytania kontrolne 256
  
  12.4. Ostry napad astmy – Paweł Górski 256
  Pytania kontrolne 258
  
  12.5. Wstrząs anafilaktyczny – Paweł Górski 258
  Pytania kontrolne 259
  
  12.6. Odma opłucnowa – Adam Antczak, Adam Białas, Paweł Górski 259
  12.6.1. Odma pourazowa 259
  12.6.2. Odma samoistna 259
  Pytania kontrolne 260
  
  12.7. Rak płuca – Iwona Grzelewska-Rzymowska 261
  Pytania kontrolne 267
  
  12.8. Choroby śródmiąższowe płuc – Wojciech J. Piotrowski 267
  12.8.1. Wybrane choroby śródmiąższowe 269
  12.8.2. Zadania lekarza rodzinnego 273
  Pytania kontrolne 273
  
  12.9. Alergiczny nieżyt nosa – Piotr Kuna, Marta Kołacińska-Flont 273
  
  12.10. Atopowe i kontaktowe zapalenie skóry – Piotr Kuna, Marta Kołacińska-Flont 279
  
  12.11. Pokrzywki i obrzęk naczynioruchowy – Piotr Kuna, Marta Kołacińska-Flont 283
  Pytania kontrolne (do podrozdz. 12.9–12.11) 286
  
  12.12. Obturacyjny bezdech senny w praktyce lekarza rodzinnego – Maciej Król, Dariusz Nowak 286
  Pytania kontrolne 289
  
  13. Podstawy onkologii – Piotr Potemski 291
  
  13.1. Profilaktyka pierwotna i wtórna 292
  13.1.1. Profilaktyka pierwotna 292
  13.1.2. Profilaktyka wtórna 293
  
  13.2. Najczęstsze objawy wskazujące na konieczność wdrożenia diagnostyki w kierunku choroby nowotworowej 294
  13.2.1. Nieprawidłowe krwawienia 294
  13.2.2. Niegojące się owrzodzenia skóry lub błon śluzowych 294
  13.2.3. Zmiany barwnikowe, które zmieniają swój wygląd lub powiększają się 294
  13.2.4. Chrypka 294
  13.2.5. Kaszel 294
  13.2.6. Niedokrwistość 295
  13.2.7. Zaburzenia czynności przewodu pokarmowego 295
  13.2.8. Objawy dyspeptyczne 295
  13.2.9. Zaburzenia połykania 295
  13.2.10. Objawy dysuryczne 295
  13.2.11. Utrata ciężaru ciała, przewlekła gorączka, osłabienie 295
  13.2.12. Ból 295
  13.2.13. Guz 295
  
  13.3. Zasady postępowania w wybranych objawach i stanach towarzyszących chorobie nowotworowej 295
  13.3.1. Ból 296
  13.3.2. Duszność 300
  13.3.3. Gorączka 300
  13.3.4. Infekcje 300
  13.3.5. Krwawienie 301
  13.3.6. Niedokrwistość 301
  13.3.7. Biegunka 301
  13.3.8. Obrzęki 302
  13.3.9. Powikłania zakrzepowo-zatorowe 302
  13.3.10. Oliguria 302
  13.3.11. Niedrożność przewodu pokarmowego 302
  13.3.12. Stany psychiatryczne 303
  13.3.13. Zespół ciasnoty śródczaszkowej (obrzęk mózgu) 303
  13.3.14. Zespół żyły głównej górnej 303
  13.3.15. Hiperkalcemia 303
  
  13.4. Postępowanie u chorych z wybranymi objawami niepożądanymi leczenia przeciwnowotworowego 303
  13.4.1. Powikłania hematologiczne 303
  13.4.2. Nudności i wymioty 304
  13.4.3. Zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego 304
  13.4.4. Uszkodzenie układu krążenia 305
  
  13.5. Badania kontrolne po zakończonym leczeniu onkologicznym 305
  13.5.1. Rak piersi 305
  13.5.2. Rak jelita grubego 305
  13.5.3. Rak płuca 305
  13.5.4. Rak gruczołu krokowego 305
  Pytania kontrolne 306
  
  14. Choroby układu pokarmowego w praktyce lekarza rodzinnego – Maciej Gonciarz, Zbigniew Gonciarz 307
  
  14.1. Objawy chorobowe ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego 307
  14.1.1. Zgaga (łac. pyrosis) 307
  14.1.2. Choroba refluksowa (GERD) 307
  14.1.3. Dysfagia 307
  14.1.4. Zaburzenia motoryki przełyku 308
  14.1.5. Zakażenie bakteriami Helicobacter pylori 309
  14.1.6. Profilaktyka uszkodzeń przewodu pokarmowego wywołanych niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) 309
  14.1.7. Rak przełyku 310
  14.1.8. Zapalenia żołądka 310
  14.1.9. Wrzód trawienny żołądka i dwunastnicy 311
  14.1.10. Rak żołądka 312
  
  14.2. Choroby jelita cienkiego 312
  14.2.1. Choroba trzewna (celiakia) 312
  14.2.2. Wrażliwość na gluten niezwiązana z celiakią 313
  14.2.3. Alergie pokarmowe i nietolerancje pokarmowe 313
  14.2.4. Niedokrwienie jelit 313
  14.2.5. Zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego 314
  14.2.6. Guzy jelita cienkiego 314
  
  14.3. Objawy chorobowe ze strony dolnego odcinka przewodu pokarmowego 314
  14.3.1. Biegunka 314
  14.3.2. Choroby czynnościowe jelit 315
  14.3.3. Choroby jelita grubego 315
  
  14.4. Choroby wątroby 320
  14.4.1. Interpretacja laboratoryjnych testów wątrobowych 320
  14.4.2. Ocena zdolności syntetyzujących hepatocytów 321
  14.4.3. Badania wskazujące na etiologię chorób wątroby 321
  14.4.4. Zapalenia wątroby 322
  14.4.5. Metaboliczne choroby wątroby 324
  14.4.6. Alkoholowe choroby wątroby 325
  14.4.7. Niealkoholowe stłuszczeniowe choroby wątroby (non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD) 326
  14.4.8. Autoimmunologiczne choroby wątroby 326
  14.4.9. Polekowe uszkodzenia wątroby (drug induced liver injury, DILI) 328
  14.4.10. Marskość wątroby 328
  14.4.11. Choroby naczyniowe wątroby 331
  14.4.12. Zmiany ogniskowe wątroby 332
  14.4.13. Pierwotne nowotwory złośliwe wątroby 333
  
  14.5. Choroby dróg żółciowych 334
  14.5.1. Kamica żółciowa 334
  14.5.2. Kamica pęcherzyka żółciowego 334
  14.5.3. Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego 335
  14.5.4. Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego 335
  14.5.5. Kamica przewodowa 335
  
  14.6. Choroby trzustki 336
  14.6.1. Ostre zapalenie trzustki (OZT) 336
  14.6.2. Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) 337
  14.6.3. Autoimmunologiczne zapalenie trzustki (AZT) 337
  14.6.4. Rak trzustki 337
  Pytania kontrolne 338
  
  15. Problemy pediatryczne w praktyce lekarza rodzinnego 339
  
  15.1. Opieka nad noworodkiem – Urszula Godula-Stuglik 339
  15.1.1. Pielęgnacja skóry i kikuta pępowiny 340
  15.1.2. Odrębności badania przedmiotowego noworodka 341
  15.1.3. Żywienie noworodka 343
  15.1.4. Szczepienia u noworodków – obowiązki lekarza rodzinnego 347
  15.1.5. Najczęstsze problemy zdrowotne noworodka 347
  15.1.6. Noworodek matki HIV (+) 354
  15.1.7. Postępowanie z noworodkiem z letalną wadą rozwojową (zgodnie z zasadami Deklaracji Helsińskiej i Dyrektywą Unii Europejskiej) 355
  15.1.8. Wizyta patronażowa 355
  
  15.2. Wybrane aspekty relacji lekarz–rodzice–dziecko – Witold Lukas, Aleksandra Oleksiak 356
  15.2.1. Podejmowanie decyzji o udaniu się do lekarza 358
  15.2.2. Wzajemne oddziaływanie – budowanie kontaktu 360
  15.2.3. Definiowanie problemu zdrowotnego pacjenta 363
  15.2.4. Wyjaśnienie sytuacji zdrowotnej pacjenta 366
  15.2.5. Ustalenie zakresu zgodności poglądów i planu działania (sformułowanie zaleceń lekarskich) 366
  
  15.3. Ocena rozwoju psychoruchowego niemowlęcia i małego dziecka – Witold Lukas, Elżbieta Mizgała-Izworska 367
  15.3.1. Podstawowe prawa rozwoju dziecka 367
  15.3.2. Metody oceny rozwoju psychoruchowego dostępne w praktyce lekarza rodzinnego 368
  15.3.3. Czynniki wpływające negatywnie na prawidłową ocenę rozwoju psychoruchowego 368
  15.3.4. Funkcjonalna diagnostyka rozwojowa jako ocena kompleksowa rozwoju dziecka 369
  15.3.5. Badanie niemowlęcia według Vojty 375
  
  15.4. Ocena rozwoju fizycznego i psychicznego dziecka w wieku od 3 do 18 lat – Maria Rybakowa 379
  15.4.1. Wskaźniki prawidłowego wzrastania i dojrzewania 379
  15.4.2. Rozwój psychiczny w okresie wczesnego dzieciństwa, szkolnym i pokwitania – metody oceny 397
  
  15.5. Żywienie dzieci zdrowych – Janusz Książyk 398
  15.5.1. Żywienie dzieci w 1. roku życia 398
  15.5.2. Żywienie dzieci w 2.–3. roku życia 400
  Piśmiennictwo 401
  
  15.6. Prewencja w wieku rozwojowym – Witold Lukas 403
  15.6.1. Zapobieganie krzywicy 403
  15.6.2. Zapobieganie próchnicy 408
  15.6.3. Profilaktyczne badanie lekarskie populacji w wieku rozwojowym – Mirosław Ruciński 412
  Piśmiennictwo 418
  
  15.7. Szczepienia ochronne w praktyce lekarza rodzinnego – Honorata Błaszczyk 418
  15.7.1. Podstawy prawne wykonywania szczepień ochronnych 418
  15.7.2. Organizacja punktu szczepień 420
  15.7.3. Ogólne zasady wykonywania szczepień 421
  15.7.4. Realizacja szczepień ochronnych w sytuacjach szczególnych 423
  15.7.5. Objawy niepożądane i przeciwwskazania do szczepień 425
  Piśmiennictwo 426
  
  15.8. Częstość występowania chorób wieku dziecięcego – Urszula Godula-Stuglik 427
  15.8.1. Ostre epizody w codziennej praktyce ambulatoryjnej 427
  15.8.2. Wybrane choroby uwarunkowane genetycznie i choroby metaboliczne 431
  15.8.3. Choroby przewlekłe 433
  
  15.9. Dziecko z gorączką – codzienny gość w poradni i szpitalnym oddziale ratunkowym – Jacek Grygalewicz 438
  15.9.1. Gorączka – definicja i charakter zjawiska 438
  15.9.2. Pirogeneza 438
  15.9.3. Gorączka u dzieci – występowanie 440
  15.9.4. Stan gorączkowy – komponenty 440
  15.9.5. Bardzo wysoka gorączka i hipertermia 440
  15.9.6. Gorączka: granica bezpieczeństwa 441
  15.9.7. Gorączka jako sojusznik 441
  15.9.8. Postępowanie przeciwgorączkowe 441
  15.9.9. Miejsca i sposoby mierzenia ciepłoty ciała u dzieci 443
  15.9.10. Gorączka niejasnego pochodzenia u dzieci (fever of unknown origin, FUO; fever without source, FWS) 443
  15.9.11. Gorączki okresowe 445
  Piśmiennictwo 446
  
  15.10. Symptomatologia i leczenie chorób układu oddechowego – Andrzej Radzikowski, Aleksandra Banaszkiewicz 447
  15.10.1. Patofizjologia i leczenie objawowe zakażeń dróg oddechowych 447
  15.10.2. Podstawy racjonalnej antybiotykoterapii w zakażeniach dróg oddechowych 453
  
  15.11. Symptomatologia najczęściej występujących chorób układu pokarmowego – Jerzy Socha 461
  15.11.1. Wymioty 461
  15.11.2. Bóle brzucha 461
  15.11.3. Biegunka 463
  15.11.4. Nieswoiste zapalenie jelit 464
  15.11.5. Zaparcia 465
  15.11.6. Żółtaczka 465
  15.11.7. Ostra i przewlekła niewydolność wątroby 467
  15.11.8. Niedożywienie 467
  
  15.12. Diagnostyka i leczenie chorób układu krążenia w wieku rozwojowym – Lesław Szydłowski, Maria Popczyńska-Marek 469
  15.12.1. Fizjologiczne odrębności układu krążenia w wieku rozwojowym 469
  15.12.2. Symptomatologia wad i chorób serca 472
  15.12.3. Badania pomocnicze w podstawowej diagnostyce układu krążenia 473
  15.12.4. Postępowanie doraźne w stanach naglących pochodzenia kardiogennego 478
  15.12.5. Udział i rola lekarza rodzinnego w kompleksowym leczeniu wad i chorób serca u dzieci 484
  
  15.13. Wybrane problemy z zakresu hematologii – Danuta Sońta-Jakimczyk 486
  15.13.1. Podział niedokrwistości 486
  15.13.2. Podstawowe badania laboratoryjne 486
  15.13.3. Niedokrwistości niedoborowe 486
  15.13.4. Zwiększony rozpad krwinek czerwonych (niedokrwistość hemolityczna) 488
  15.13.5. Sferocytoza wrodzona 488
  15.13.6. Hemoglobinopatie 488
  15.13.7. Skazy krwotoczne 489
  15.13.8. Białaczki i chłoniaki złośliwe 493
  15.13.9. Powiększone węzły chłonne 495
  
  15.14. Wybrane problemy endokrynologiczne – Maria Rybakowa 497
  15.14.1. Opóźnione wzrastanie 498
  15.14.2. Choroby tarczycy u dzieci i młodocianych 501
  15.14.3. Zaburzenia odżywiania 504
  15.14.4. Wrodzony przerost nadnerczy 508
  15.14.5. Choroba i zespół Cushinga 509
  
  15.15. Reumatologia wieku rozwojowego – Lidia Rutkowska-Sak 510
  15.15.1. Gorączka reumatyczna 510
  15.15.2. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) 511
  15.15.3. Młodzieńcze zapalenie skórno-mięśniowe (MZSM) 514
  15.15.4. Toczeń rumieniowaty układowy (TRU) 515
  15.15.5. Twardzina 516
  15.15.6. Zapalenia naczyń 517
  Piśmiennictwo 519
  
  15.16. Pediatria metaboliczna na potrzeby lekarza rodzinnego – Ewa Pronicka 519
  15.16.1. Rola i zasady konsultacji metabolicznej w pracy lekarza rodzinnego 522
  15.16.2. Formy konsultacji metabolicznej 524
  15.16.3. Szczegółowa symptomatologia wad metabolizmu 525
  
  15.17. Problemy nastolatków i młodocianych w praktyce lekarza rodzinnego – Maria Rybakowa 527
  15.17.1. Układ hormonalny w okresie pokwitania i dojrzewania 528
  15.17.2. Konstytucyjne opóźnienie wzrostu i rozwoju 529
  15.17.3. Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt 530
  15.17.4. Hirsutyzm 531
  15.17.5. Ginekomastia 531
  15.17.6. Psychospołeczne zaburzenia wieku młodzieńczego i ich profilaktyka 531
  
  15.18. Wybrane zagadnienia z nefrologii dziecięcej w praktyce lekarza rodzinnego – Danuta Zwolińska 533
  15.18.1. Podstawowe badania w diagnostyce chorób układu moczowego 533
  15.18.2. Wskaźniki funkcji nerek 536
  15.18.3. Diagnostyka radiologiczna chorób układu moczowego 536
  15.18.4. Zakażenie układu moczowego u dzieci 537
  15.18.5. Kamica układu moczowego 545
  15.18.6. Moczenie nocne 548
  15.18.7. Kłębuszkowe zapalenie nerek (KZN) 554
  15.18.8. Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek (OKZN) 554
  15.18.9. Nefropatia IgA 555
  15.18.10. Zewnątrzwłośniczkowe kłębuszkowe zapalenie nerek 556
  15.18.11. Błoniaste kłębuszkowe zapalenie nerek (nefropatia błoniasta) 557
  15.18.12. Błoniastorozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek (mezangiokapilarne kłębuszkowe zapalenie nerek) 558
  15.18.13. Zespół nerczycowy (ZN) 559
  15.18.14. Ostre uszkodzenie nerek (acute kidney injury, AKI) 563
  15.18.15. Przewlekła choroba nerek (PChN) 567
  Piśmiennictwo 569
  
  15.19. Wady postawy. Skrzywienia kręgosłupa – Ireneusz M. Kowalski 570
  Piśmiennictwo 586
  
  15.20. Problemy chirurgii dziecięcej – Józef Dzielicki, Wojciech Korlacki 587
  15.20.1. Rany 587
  15.20.2. Zakażenia tkanek miękkich 590
  15.20.3. Złamania kości 592
  15.20.4. Stłuczenia, skręcenia i zwichnięcia 593
  15.20.5. Oparzenia 594
  15.20.6. Obrażenia i schorzenia chirurgiczne w obrębie głowy 596
  15.20.7. Schorzenia chirurgiczne w obrębie szyi 598
  15.20.8. Urazy, wady rozwojowe i schorzenia klatki piersiowej 599
  15.20.9. Urazy i schorzenia chirurgiczne jamy brzusznej 604
  15.20.10. Pojęcia „ostrego brzucha” i „ostrej moszny” 608
  15.20.11. Wady zewnętrznych narządów płciowych 608
  15.20.12. Podstawowe zasady znieczulania 610
  15.20.13. Współpraca z oddziałem chirurgii jednego dnia 611
  15.20.14. Chirurgia małoinwazyjna 612
  
  15.21. Najczęstsze choroby zakaźne – Urszula Godula-Stuglik 613
  15.21.1. Choroby wysypkowe 613
  15.21.2. Inne choroby zakaźne 618
  15.21.3. Choroby odzwierzęce 621
  
  15.22. Problemy HIV i AIDS u dzieci i młodzieży – Magdalena Marczyńska, Małgorzata Szczepańska-Putz 625
  15.22.1. Drogi zakażenia HIV 625
  15.22.2. Przebieg zakażenia wertykalnego HIV u dzieci 626
  15.22.3. Diagnostyka dzieci matek HIV-dodatnich 626
  15.22.4. Klasyfikacja zakażenia HIV u dzieci 627
  15.22.5. Zasady leczenia zakażenia HIV 628
  15.22.6. Profilaktyka zakażeń oportunistycznych 629
  15.22.7. Program szczepień ochronnych 630
  Pytania kontrolne 631
  
  16. Problemy położnictwa i ginekologii w praktyce lekarza rodzinnego – Jacek Suzin, Wiesław Tyliński, Grzegorz Surkont, Edyta Wlaźlak, Maria Szubert, Katarzyna Kowalczyk-Amico 633
  
  16.1. Fizjologia układu rozrodczego 633
  16.1.1. Anatomia żeńskich narządów płciowych 633
  16.1.2. Cykl miesiączkowy 633
  16.1.3. Zapłodnienie 635
  16.1.4. Menopauza 635
  16.1.5. Badanie ginekologiczne 636
  
  16.2. Stany nagłe w ginekologii 637
  16.2.1. Nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych 637
  16.2.2. Stany zapalne żeńskich narządów płciowych 639
  16.2.3. Bóle podbrzusza 644
  
  16.3. Uroginekologia 645
  16.3.1. Dolegliwości w obrębie pęcherza moczowego i cewki moczowej 646
  16.3.2. Leczenie wysiłkowego nietrzymania moczu i pęcherza nadreaktywnego 647
  16.3.3. Inne postacie nietrzymania moczu 650
  16.3.4. Zaburzenia statyki 650
  16.3.5. Skierowanie pacjentki z dolegliwościami uroginekologicznymi do specjalisty z dziedziny uroginekologii 651
  
  16.4. Ciąża i stany nagłe w położnictwie 651
  16.4.1. Określanie długości trwania ciąży i spodziewanego terminu porodu 654
  16.4.2. Zmiany ogólnoustrojowe w przebiegu ciąży 655
  16.4.3. Ogólne zalecenia dla ciężarnych 656
  16.4.4. Poród 656
  16.4.5. Połóg 657
  16.4.6. Patologia połogu 658
  16.4.7. Stany nagłe w położnictwie 659
  
  16.5. Leczenie hormonalne w ginekologii 660
  16.5.1. Antykoncepcja 660
  16.5.2. Menopauza 670
  16.5.3. Leczenie hormonalne z innych wskazań 673
  
  16.6. Niepłodność 673
  16.6.1. Przyczyny niepłodności 673
  16.6.2. Metody umożliwiające ocenę owulacji 675
  16.6.3. Badanie nasienia 675
  16.6.4. Metody stosowane w medycynie rozrodu 676
  
  16.7. Onkologia ginekologiczna 676
  16.7.1. Rak sromu 676
  16.7.2. Rak pochwy 677
  16.7.3. Rak szyjki macicy 678
  16.7.4. Rak endometrium 679
  16.7.5. Rak jajnika 680
  16.7.6. Rozrosty i nowotwory trofoblastu 682
  Pytania kontrolne 683
  
  17. Cukrzyca – Józef Drzewoski 685
  
  17.1. Patogeneza cukrzycy 686
  
  17.2. Główne czynniki sprzyjające rozwojowi T2DM 688
  
  17.3. Insulinooporność 689
  
  17.4. Osłabienie czynności i redukcja masy komórek β 690
  
  17.5. Rola lekarza medycyny rodzinnej w zapobieganiu stanom hiperglikemicznym (prediabetes i cukrzyca) oraz ich leczeniu 691
  17.5.1. Kryteria rozpoznania cukrzycy 691
  17.5.2. Leczenie zaburzeń gospodarki węglowodanowej 693
  
  17.6. Podsumowanie 696
  Pytania kontrolne 697
  
  18. Podstawy otorynolaryngologii dla dorosłych i dzieci – red. J. Bożydar Latkowski 699
  
  18.1. Wybrane choroby uszu oraz współistniejące uszkodzenia słuchu i układu równowagi – J. Bożydar Latkowski, Alina Morawiec-Sztandera 699
  
  18.1.1. Narząd słuchu 699
  18.1.2. Układ równowagi 708
  
  18.2. Częste choroby nosa, gardła i krtani oraz stany zakłócające ich sprawność – J. Bożydar Latkowski, Jerzy Kopczyński 712
  18.2.1. Nos i zatoki przynosowe 712
  18.2.2. Gardło 719
  18.2.3. Krtań 723
  
  18.3. Otorynolaryngologia dziecięca – Anna Zakrzewska 726
  18.3.1. Stany nagłe w otolaryngologii dziecięcej 726
  18.3.2. Najczęstsze choroby laryngologiczne u dzieci 728
  Pytania kontrolne 732
  
  19. Choroby reumatyczne w praktyce lekarza rodzinnego – Irena Zimmermann-Górska 733
  
  19.1. Uogólnione choroby tkanki łącznej 733
  19.1.1. Reumatoidalne zapalenie stawów 733
  19.1.2. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów 736
  19.1.3. Toczeń rumieniowaty układowy 736
  19.1.4. Twardzina układowa 737
  19.1.5. Zapalenie wielomięśniowe 737
  19.1.6. Zespół antyfosfolipidowy 738
  19.1.7. Polimialgia reumatyczna 738
  19.1.8. Zespół Sjögrena 739
  19.1.9. Rumień guzowaty 740
  
  19.2. Spondyloartropatie 740
  19.2.1. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa 740
  19.2.2. Łuszczycowe zapalenie stawów 743
  19.2.3. Reaktywne zapalenie stawów 744
  
  19.3. Zapalenia stawów spowodowane bezpośrednio zakażeniem bakteryjnym 745
  
  19.4. Zapalenie stawów wywoływane przez kryształy 746
  19.4.1. Dna moczanowa 747
  
  19.5. Choroba zwyrodnieniowa stawów 749
  
  19.6. Osteoporoza 751
  
  19.7. Choroby reumatyczne a ciąża 753
  19.7.1. Reumatoidalne zapalenie stawów 753
  19.7.2. Toczeń rumieniowaty układowy 753
  19.7.3. Zespół antyfosfolipidowy 753
  19.7.4. Leczenie farmakologiczne chorób reumatycznych w okresie ciąży i karmienia piersią 753
  Pytania kontrolne 754
  
  20. Problemy neurologiczne w praktyce lekarza rodzinnego – Antoni Prusiński 755
  
  20.1. Diagnostyka najczęstszych objawów i zaburzeń neurologicznych 755
  20.1.1. Bóle głowy 755
  20.1.2. Zawroty głowy 757
  20.1.3. Bóle barku 758
  20.1.4. Bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej 758
  20.1.5. Zaburzenia czynności ruchowych 758
  20.1.6. Zaburzenia przytomności 759
  20.1.7. Zaburzenia mowy 760
  20.1.8. Zaburzenia snu 761
  
  20.2. Krótki przegląd ważniejszych jednostek chorobowych i zespołów w neurologii 762
  20.2.1. Choroby naczyniowe mózgu 762
  20.2.2. Urazy mózgu 765
  20.2.3. Guzy mózgu 766
  20.2.4. Zatrucia układu nerwowego 767
  20.2.5. Wybrane choroby zwyrodnieniowe i metaboliczne 767
  20.2.6. Stwardnienie rozsiane 768
  20.2.7. Padaczka 769
  20.2.8. Migrena i inne samoistne bóle głowy 770
  20.2.9. Uszkodzenia pojedynczych nerwów (mononeuropatie) 772
  20.2.10. Bólowe zespoły korzeniowe 772
  20.2.11. Polineuropatie 773
  20.2.12. Choroby mięśni i nerwowo-mięśniowe 774
  20.2.13. Zaburzenia neurologiczne w chorobach ogólnoustrojowych i narządów wewnętrznych 775
  Pytania kontrolne 776
  
  21. Problemy chirurgiczne i choroby naczyń w praktyce lekarza rodzinnego – Ryszard Markert 777
  
  21.1. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego 777
  
  21.2. Kamica żółciowa 778
  
  21.3. Żółtaczka jako objaw 779
  21.3.1. Żółtaczka mechaniczna 779
  21.3.2. Wirusowe zapalenie wątroby 779
  
  21.4. Ostre zapalenie trzustki 780
  
  21.5. Niedrożność jelit 781
  21.5.1. Niedrożność wysoka 781
  21.5.2. Niedrożność niska 781
  
  21.6. Uwięźnięcie przepukliny zewnętrznej 782
  21.6.1. Przepuklina pachwinowa i udowa 782
  21.6.2. Przepuklina pępkowa 783
  
  21.7. Choroby sutka 783
  21.7.1. Rak sutka 783
  21.7.2. Zapalenie i ropień sutka 784
  
  21.8. Choroby naczyń 784
  21.8.1. Choroby układu tętniczego 785
  21.8.2. Choroby układu żylnego 787
  
  21.9. Proktologia 789
  
  21.10. Chirurgia ambulatoryjna 791
  21.10.1. Zakażenia skóry i tkanki podskórnej 791
  21.10.2. Kończyna górna 792
  21.10.3. Kaszak 795
  21.10.4. Brodawki skórne 796
  21.10.5. Rak skóry 796
  21.10.6. Kończyna dolna 796
  Pytania kontrolne 798
  
  22. Podstawowe problemy rehabilitacji w praktyce lekarza rodzinnego 799
  
  22.1. Metody lecznicze stosowane w rehabilitacji medycznej – Jolanta Kujawa, Jolanta Taczała, Agnieszka Zawadzka, Kamila Gworys 799
  22.1.1. Kinezyterapia 800
  22.1.2. Metody neurofizjologiczne 803
  22.1.3. Fizykoterapia 804
  22.1.4. Masaż leczniczy 806
  
  22.2. Wybrane zagadnienia z rehabilitacji medycznej – Jolanta Kujawa, Jolanta Taczała, Agnieszka Zawadzka, Kamila Gworys 807
  22.2.1. Rehabilitacja w przypadku chorób i zaburzeń wieku rozwojowego 807
  22.2.2. Rehabilitacja osób starszych 810
  22.2.3. Rehabilitacja kardiologiczna 812
  22.2.4. Rehabilitacja osób z chorobami układu oddechowego 813
  22.2.5. Rehabilitacja osób z chorobami reumatycznymi 816
  Pytania kontrolne 819
  Piśmiennictwo (do podrozdz. 22.1 i 22.2) 820
  
  22.3. Rehabilitacja głosu u chorych po laryngektomii całkowitej – Alina Morawiec-Sztandera 820
  Pytania kontrolne 822
  
  22.4. Rehabilitacja słuchu – Elżbieta Malenda-Modzelewska, J. Bożydar Latkowski 822
  22.4.1. Zasada rehabilitacji głuchot (metoda klasyczna) 825
  Pytania kontrolne 826
  
  23. Problemy osób starszych w praktyce lekarza rodzinnego – Krzysztof Socha, Tomasz Kostka 827
  
  23.1. Starzenie się człowieka 827
  23.1.1. Chorobowość osób starszych 828
  23.1.2. Całościowa ocena geriatryczna 829
  
  23.2. Wybrane geriatryczne jednostki i stany chorobowe 830
  23.2.1. Upadki 830
  23.2.2. Zespół słabości (zespół kruchości, frailty syndrome) 831
  23.2.3. Otępienie 832
  23.2.4. Nietrzymanie moczu 834
  23.2.5. Nietrzymanie stolca 835
  23.2.6. Odleżyny 836
  23.2.7. Odmienny obraz kliniczny chorób u osób starszych 838
  Pytania kontrolne 840
  Piśmiennictwo 840
  
  24. Podstawy farmakologii klinicznej – Józef Drzewoski, Agnieszka Śliwińska 843
  Pytania kontrolne 847
  
  25. Choroby układu krwiotwórczego w praktyce lekarza rodzinnego – Tadeusz Robak, Krzysztof Chojnowski, Piotr Smolewski, Halina Urbańska-Ryś, Agata Wrzesień-Kuś 849
  
  25.1. Najczęściej występujące niedokrwistości 849
  25.1.1. Niedokrwistość z niedoboru żelaza 851
  25.1.2. Niedokrwistości megaloblastyczne 852
  25.1.3. Niedokrwistości hemolityczne 853
  25.1.4. Niedokrwistość aplastyczna 854
  
  25.2. Skazy krwotoczne 855
  25.2.1. Naczyniowe skazy krwotoczne 855
  25.2.2. Skazy krwotoczne małopłytkowe 857
  25.2.3. Skazy krwotoczne osoczowe 860
  
  25.3. Ostre białaczki 863
  
  25.4. Przewlekłe nowotwory mieloproliferacyjne 868
  25.4.1. Przewlekła białaczka szpikowa (CML) 869
  25.4.2. Czerwienica prawdziwa (PV) 870
  25.4.3. Nadpłytkowość samoistna (ET) 871
  25.4.4. Pierwotna mielofibroza (PMF) 872
  
  25.5. Chłoniaki złośliwe 873
  25.5.1. Chłoniaki nie-Hodgkina (NHL) 874
  25.5.2. Chłoniak Hodgkina 876
  25.5.3. Przewlekła białaczka limfocytowa 878
  25.5.4. Szpiczak mnogi 879
  Pytania kontrolne 881
  
  26. Choroby układu endokrynnego i choroby metaboliczne w praktyce lekarza rodzinnego 883
  
  26.1. Choroby tarczycy – Jolanta Kunert-Radek 883
  26.1.1. Badania diagnostyczne w chorobach tarczycy 883
  26.1.2. Nadczynność tarczycy 886
  26.1.3. Niedoczynność tarczycy 889
  26.1.4. Wole obojętne rozlane i guzkowe 891
  26.1.5. Rak tarczycy 892
  26.1.6. Zapalenia tarczycy 894
  26.1.7. Incydentaloma tarczycy 895
  Pytania kontrolne 896
  
  26.2. Choroby przysadki – Jolanta Kunert-Radek 896
  26.2.1. Układ podwzgórzowo-przysadkowy – nadrzędna rola w układzie endokrynnym 896
  26.2.2. Nadczynność przysadki 897
  26.2.3. Niedoczynność przysadki 901
  26.2.4. Incydentaloma przysadki 902
  Pytania kontrolne 903
  Piśmiennictwo 903
  
  26.3. Choroby kory nadnerczy – Henryk Stępień 903
  26.3.1. Regulacja czynności hormonalnej kory nadnerczy 903
  26.3.2. Niedoczynność kory nadnerczy 904
  26.3.3. Nadczynność kory nadnerczy 907
  26.3.4. Wskazania i przeciwwskazania do kortykoterapii 910
  26.3.5. Rakowiak 913
  Pytania kontrolne 915
  
  26.4. Pierwotna nadczynność gruczołów przytarczycznych – Jan Komorowski 915
  26.4.1. Nadczynność przytarczyc 915
  26.4.2. Niedoczynność przytarczyc 917
  26.4.3. Hipokalcemia 917
  Pytania kontrolne 918
  
  26.5. Otyłość i jadłowstręt psychiczny – Jan Komorowski 918
  26.5.1. Otyłość 918
  26.5.2. Jadłowstręt psychiczny 921
  Pytania kontrolne 923
  
  27. Podstawy chorób narządu ruchu 925
  
  27.1. Wady wrodzone narządu ruchu – Marek Synder 925
  27.1.1. Braki i ubytki kończyny 925
  27.1.2. Przerosty kończyn 925
  27.1.3. Wrodzony zrost promieniowo-łokciowy 925
  27.1.4. Rozwojowa (zwana dawniej wrodzoną) dysplazja stawu biodrowego (developmental dysplasia of the hip, DDH) 926
  
  27.2. Wady wrodzone klatki piersiowej – Marek Synder 927
  27.2.1. Wrodzone wysokie ustawienie łopatki (tzw. choroba Sprengla) 927
  27.2.2. Klatka piersiowa lejkowata 927
  27.2.3. Klatka piersiowa kurza (pectus carinatum) 928
  27.2.4. Wrodzony kręcz szyi (torticollis) 928
  
  27.3. Wady postawy – Marek Synder 928
  27.3.1. Plecy okrągłe 929
  27.3.2. Boczne skrzywienie kręgosłupa, tzw. skolioza 929
  27.3.3. Zaburzenia statyki 930
  
  27.4. Zmiany zwyrodnieniowe stawów – Marek Synder 931
  27.4.1. Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego 931
  27.4.2. Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego 932
  27.4.3. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa 933
  27.4.4. Zmiany zwyrodnieniowe stawu ramiennego 933
  
  27.5. Postępowanie po urazach narządu ruchu – Andrzej Grzegorzewski 933
  27.5.1. Postępowanie u pacjentów z opatrunkiem gipsowym 934
  27.5.2. Postępowanie po urazach więzadłowo-torebkowych 934
  
  27.6. Zmiany przeciążeniowe narządu ruchu – Andrzej Grzegorzewski 935
  Pytania kontrolne 936
  
  28. Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa – zespoły bólowe – Andrzej Radek, Maciej Radek 937
  
  28.1. Rola krążka międzykręgowego i jego patologia 937
  
  28.2. Diagnostyka chorób zwyrodnieniowych kręgosłupa 937
  
  28.3. Procesy chorobowe krążka międzykręgowego 938
  
  28.4. Leczenie 940
  Pytania kontrolne 941
  
  29. Problemy urologiczne w praktyce lekarza rodzinnego – Andrzej Prelich 943
  
  29.1. Krwiomocz 943
  29.2. Tamponada pęcherza moczowego 944
  29.3. Ostre zapalenie pęcherza moczowego 944
  29.4. Zatrzymanie moczu 945
  29.5. Ostre zapalenie gruczołu krokowego 946
  29.6. Kolka nerkowa 946
  29.7. Zakażone wodonercze 947
  29.8. Zapalenie najądrza i jądra 947
  29.9. Skręt jądra 947
  29.10. Zgorzel Fourniera 948
  29.11. Guzy jądra 948
  29.12. Rak stercza 949
  29.13. Parafimoza (zadzierzgnięcie napletka) 949
  29.14. Uraz nerki 950
  29.15. Uraz pęcherza moczowego 950
  29.16. Uraz cewki moczowej 950
  29.17. Urazy moszny i jąder 951
  Pytania kontrolne 951
  Piśmiennictwo 951
  
  30. Podstawowe problemy dermatologii w praktyce lekarza rodzinnego 953
  
  30.1. Zakażenia bakteryjne – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 953
  30.1.1. Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) 953
  30.1.2. Czyrak (furunculus) 953
  30.1.3. Róża (erysipelas) 954
  30.1.4. Liszajec zakaźny (impetigo contagiosa) 954
  30.1.5. Niesztowica (ecthyma) 955
  
  30.2. Gruźlica – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 955
  30.2.1. Gruźlica toczniowa (tuberculosis luposa) 955
  
  30.3. Grzybice skóry – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 955
  30.3.1. Grzybica skóry gładkiej (tinea cutis glabrae) 955
  30.3.2. Grzybica stóp (tinea pedis) 956
  30.3.3. Grzybica paznokci (tinea unguium) 956
  30.3.4. Łupież pstry (pityriasis versicolor) 957
  
  30.4. Zakażenia pasożytnicze – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 957
  30.4.1. Świerzb (scabies) 957
  30.4.2. Wszawica głowowa (pediculosis capillitii) 957
  
  30.5. Choroby wirusowe – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 958
  30.5.1. Półpasiec (zoster) 958
  30.5.2. Opryszczka zwykła (herpes simplex) 958
  30.5.3. Brodawki zwykłe (verrucae vulgares) 959
  
  30.6. Rumienie – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 960
  30.6.1. Rumień wielopostaciowy wysiękowy (erythema exsudativum multiforme) 960
  30.6.2. Toksyczna nekroliza naskórka (toxic epidermal necrolysis, syndroma Lyell – zespół Lyella) 960
  30.6.3. Rumień guzowaty (erythema nodosum) 961
  
  30.7. Atopowe zapalenie skóry 961
  
  30.8. Łuszczyca zwyczajna (psoriasis vulgaris) – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 961
  
  30.9. Choroby pęcherzowe – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 962
  30.9.1. Pęcherzyca (pemphigus) 962
  30.9.2. Pemfigoid 963
  30.9.3. Opryszczkowate zapalenie skóry (dermatitis herpetiformis, morbus Duhring – choroba Dühringa) 963
  
  30.10. Choroby tkanki łącznej – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 964
  30.10.1. Zmiany skórne w przebiegu tocznia rumieniowatego 964
  30.10.2. Zmiany skórne w przebiegu zapalenia skórno-mięśniowego 965
  30.10.3. Twardzina układowa (systemic sclerosis) 965
  30.10.4. Twardzina ograniczona (morphea, sclerodermia circumscripta) 966
  
  30.11. Owrzodzenie goleni 967
  
  30.12. Trądzik – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 967
  
  30.13. Nowotwory skóry – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska 968
  30.13.1. Rak podstawnokomórkowy (basal cell carcinoma, BCC) 968
  30.13.2. Rak kolczystokomórkowy (carcinoma spinocellulare) 968
  30.13.3. Czerniak złośliwy (melanoma malignum) 969
  Pytania kontrolne (do podrozdz. 30.1–30.13) 969
  
  30.14. Choroby przenoszone drogą płciową – Jolanta Dorota Torzecka 970
  30.14.1. Kiła (lues, syphilis) 970
  30.14.2. Rzeżączka (gonorrhoea) 971
  30.14.3. Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej 973
  Pytania kontrolne 974
  
  31. Niektóre postacie grzybic – Piotr Kurnatowski, Anna J. Kurnatowska 975
  
  31.1. Grzybice układu oddechowego 975
  31.1.1. Grzybice nosa i zatok przynosowych 975
  31.1.2. Grzybice krtani 976
  31.1.3. Grzybice dolnych dróg oddechowych 977
  
  31.2. Grzybice układu pokarmowego 980
  31.2.1. Grzybice jamy ustnej i gardła 980
  31.2.2. Grzybice przełyku, żołądka i jelit 982
  
  31.3. Grzybice wieloogniskowe i uogólnione 983
  Pytania kontrolne 985
  Piśmiennictwo 985
  
  32. Podstawowe choroby jamy ustnej – Anna J. Kurnatowska, Piotr Kurnatowski 987
  
  32.1. Choroby jamy ustnej przebiegające z zanikiem błony śluzowej 987
  32.1.1. Zapalenie kątów ust (zajady) 987
  32.1.2. Zapalenie jamy ustnej protetyczne (stomatopatia protetyczna) 987
  32.1.3. Zapalenie jamy ustnej w przebiegu cukrzycy 988
  
  32.2. Choroby jamy ustnej przebiegające z wytwarzaniem aft 988
  
  32.3. Zapalenie jamy ustnej ze zmianami martwiczo-wrzodziejącymi 989
  32.3.1. Zapalenie jamy ustnej białaczkowe 989
  
  32.4. Zmiany w jamie ustnej w przebiegu AIDS 989
  
  32.5. Stomatodynia (pieczenie jamy ustnej) 990
  
  32.6. Ropień okołozębowy (ropień przyzębny) 991
  
  32.7. Stany przedrakowe 991
  
  32.8. Zapalenie jamy ustnej uczuleniowe (kontaktowa alergia, alergiczne zapalenie błony śluzowej) 992
  
  32.9. Cuchnienie z ust (cuchnący oddech, halitosis, przykry zapach z ust) 994
  
  32.10. Zaburzenia czynności stawów skroniowo-żuchwowych (artropatia skroniowo-żuchwowa, dysfunkcja skroniowo-żuchwowa, mioartropatia, zespół Costena) 994
  Pytania kontrolne 995
  Piśmiennictwo 995
  
  33. Podstawy nefrologii – Michał Nowicki 997
  
  33.1. Przewlekła choroba nerek 997
  
  33.2. Ostre uszkodzenie nerek (acute kidney injury, AKI) 1001
  
  33.3. Kłębuszkowe choroby nerek, diagnostyka białkomoczu i krwinkomoczu 1002
  
  33.4. Nefropatie cewkowo-śródmiąższowe (śródmiąższowe zapalenia nerek, ŚZN) 1006
  
  33.5. Wrodzone choroby nerek 1007
  
  33.6. Zmiany metabolizmu leków w chorobach nerek, nefrotoksyczność leków 1008
  Pytania kontrolne 1011
  Piśmiennictwo 1011
  
  34. Problemy psychiatryczne i zachowania samobójcze w praktyce lekarza rodzinnego – Antoni Florkowski 1013
  
  34.1. Stany zagrożenia życia w psychiatrii 1013
  34.1.1. Zachowania samobójcze 1013
  34.1.2. Zachowania agresywne 1016
  34.1.3. Majaczenie 1017
  34.1.4. Złośliwy zespół neuroleptyczny 1018
  34.1.5. Ostra katatonia 1019
  34.1.6. Zespół serotoninowy 1020
  
  34.2. Wybrane choroby i zaburzenia psychiczne przewlekłe 1021
  34.2.1. Depresja 1021
  34.2.2. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe 1026
  34.2.3. Schizofrenia i inne psychozy urojeniowe 1027
  34.2.4. Procesy otępienne i wybrane zagadnienia psychiatrii wieku podeszłego 1033
  34.2.5. Zaburzenia lękowe i związane ze stresem 1035
  34.2.6. Zaburzenia psychiczne spowodowane piciem alkoholu 1039
  34.2.7. Zaburzenia psychiczne spowodowane nadużywaniem benzodiazepin (BZD) 1042
  34.2.8. Zaburzenia psychiczne spowodowane nadużywaniem środków odurzających 1042
  Pytania kontrolne 1044
  Piśmiennictwo 1044
  
  35. Choroby zakaźne w praktyce lekarza rodzinnego – Anna Piekarska 1047
  
  35.1. Wirusowe zapalenia wątroby (WZW) 1047
  35.1.1. Ostre wirusowe zapalenie wątroby 1047
  35.1.2. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby (PZW) 1048
  35.1.3. Pozapalna marskość wątroby oraz rak wątrobowokomórkowy 1048
  35.1.4. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B – postępowanie 1049
  35.1.5. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C – postępowanie 1049
  35.1.6. Immunoprofilaktyka WZW 1050
  
  35.2. Zakażenia przewodu pokarmowego 1050
  35.2.1. Zakażenia wirusowe 1050
  35.2.2. Zakażenia bakteryjne 1051
  
  35.3. Neuroinfekcje 1051
  
  35.4. Zakażenia przenoszone przez kleszcze 1053
  35.4.1. Borelioza z Lyme 1053
  35.4.2. Kleszczowe zapalenie mózgu 1054
  
  35.5. Zakażenia skóry i tkanki podskórnej 1055
  
  35.6. Zakażenie HIV/AIDS 1055
  
  35.7. Grypa 1057
  
  35.8. Gruźlica 1058
  
  35.9. Choroby wysypkowe 1059
  35.9.1. Ospa wietrzna i półpasiec 1059
  35.9.2. Różyczka 1060
  35.9.3. Odra 1061
  35.9.4. Płonica 1061
  35.9.5. Rumień zakaźny 1061
  35.9.6. Mononukleoza zakaźna 1062
  35.9.7. Zmiany skórne w przebiegu zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego 1062
  
  35.10. Zakażenia związane z podróżowaniem do strefy tropikalnej 1063
  35.10.1. Postępowanie przed wyjazdem 1063
  35.10.2. Postępowanie po powrocie 1064
  Pytania kontrolne 1065
  
  36. Okulistyka w praktyce lekarza rodzinnego – Mirosława Grałek 1067
  
  36.1. Odcinek przedni oka 1067
  36.1.1. Choroby aparatu ochronnego i dróg łzowych 1067
  36.1.2. Zapalenie rogówki (keratitis) 1070
  36.1.3. Zapalenie błony naczyniowej (uveitis) 1070
  36.1.4. Choroby soczewki 1071
  
  36.2. Odcinek tylny oka (siatkówka i nerw wzrokowy) 1072
  36.2.1. Obraz prawidłowy 1072
  36.2.2. Choroby siatkówki i nerwu wzrokowego 1072
  36.2.3. Jaskra (glaucoma) 1075
  
  36.3. Inne choroby narządu wzroku 1075
  36.3.1. Urazy oka (trauma oculi) 1075
  36.3.2. Nowotwory złośliwe 1076
  36.3.3. Wady refrakcji 1076
  36.3.4. Zaburzenia mięśni okoruchowych 1077
  Pytania kontrolne 1077
  
  37. Wybrane zagadnienia toksykologii klinicznej – Lech Panasiuk 1079
  
  37.1. Zatrucia lekami 1079
  
  37.2. Zatrucia alkoholami i glikolami 1081
  
  37.3. Zatrucie tlenkiem węgla 1084
  
  37.4. Zatrucia grzybami 1085
  
  37.5. Zatrucia substancjami żrącymi 1087
  
  37.6. Zatrucia narkotykami i środkami halucynogennymi 1088
  
  37.7. Zatrucia „pigułkami gwałtu” i dopalaczami 1090
  Pytania kontrolne 1092
  
  38. Wybrane zagadnienia medycyny sportowej dla lekarzy rodzinnych – Anna Jegier 1093
  
  38.1. Wpływ regularnej aktywności fizycznej na organizm człowieka 1093
  38.1.1. Układ krążenia osoby wytrenowanej, serce sportowca 1093
  38.1.2. Wpływ aktywności fizycznej na układ ruchu 1096
  
  38.2. Zasady orzekania o udziale w sporcie dzieci i młodzieży 1098
  
  38.3. Wydolność fizyczna organizmu podstawą programowania obciążeń treningowych 1102
  
  38.4. Medyczne aspekty sportu dzieci i młodzieży 1103
  
  38.5. Sportowe urazy i uszkodzenia układu ruchu 1104
  38.5.1. Entezopatie 1105
  38.5.2. Zapalenia ścięgien 1106
  38.5.3. Złamania zmęczeniowe 1107
  38.5.4. Jałowe martwice kości 1107
  38.5.5. Zespoły ciasnoty przedziałów powięziowych 1107
  38.5.6. Ostre urazy 1107
  
  38.6. Zalecenia aktywności fizycznej w promocji zdrowia i prewencji pierwotnej chorób przewlekłych dla osób dorosłych 1108
  Pytania kontrolne 1111
  Piśmiennictwo 1111
  
  Skorowidz 1113
Medycyna Rodzinna
- 30%

SZCZEGÓŁY WYDANIA

Spis treści

Liczba stron  

1200

Kategoria

Choroby wewnętrzne

ISBN-13

978-83-200-5334-0

Numer wydania

3

Język publikacji

polski

Rozmiary plików do pobrania

mobi - 23,75 MB
epub - 17,65 MB

Akceptowalne sposoby płatności

Karta kredytowa, przelew elektroniczny, płatny SMS

Informacja o sprzedawcy

Ravelo Sp. z o.o.

0.0 / 5 (0 głosów)
bookPrzeczytaj bezpłatny fragment slide
Wypożyczenie

Dostęp online przez aplikację myIBUK. Formaty plików: ibuk

X Format IBUK - ebook dostępny do wypożyczenia

- format książki elektronicznej
- bez instalowania oprogramowania, wystarczy przeglądarka internetowa oraz dostęp do Internetu,
- książka dostępna na Twojej półce w koncie myIBUK,
- dodatkowe funkcje: dodawanie notatek, tagów, zaznaczania fragmentów i cytatów,
- po pobraniu książka dostępna również bez dostępu do internetu.

Więcej informacji o formacie i wymaganiach technicznych IBUK »


od 4,92

Wypożycz teraz
Szybki zakup
Kup i pobierz. Formaty plików: multiformat
X W jednej cenie wszystkie dostępne formaty plików zabezpieczonych w ten sam sposób. Kup multiformat i nie zastanawiaj się czy plik będzie można otworzyć na Twoim urządzeniu! Szczegółowe informacje o plikach wchodzacych w skład multiformatu znajdują się w nawiasie.
(mobi ,
X Format mobi

Format mobi przeznaczony jest głównie dla urządzeń firmy Amazon typu Kindle Touch, Kindle Paperwhite czy Kindle Fire. Czytanie ebooków w tym formacie możliwe jest również na innych urządzeniach elektronicznych wyposażonych w odpowiednie oprogramowanie firmy Amazon. Kindle mobi jest formatem niestronicowanym co oznacza, że tekst płynnie dostosowuje się do wielkości ekranu dając użytkownikowi możliwość zmiany niektórych parametrów wyświetlania tekstu.

Więcej informacji o formacie i wymaganiach technicznych Kindle mobi
epub
X Format ePub

Format jest oficjalnym standardem International Digital Publishing Forum (IDPF). Jest obsługiwany przez prawie wszystkie typy e-czytników poza czytnikami marki Kindle. Książki w formacie ePub można czytać również na innych urządzeniach elektronicznych wyposażonych w odpowiednie oprogramowanie. ePub jest formatem niestronicowanym co oznacza, że tekst płynnie dostosowuje się do wielkości ekranu dając użytkownikowi możliwość zmiany niektórych parametrów wyświetlania tekstu.

Więcej informacji o formacie i wymaganiach technicznych ePub
)  
X Znak wodny

Zabezpieczenie to zwane również potocznie watermarkiem. Zabezpieczenie nakłada się na pliki indywidualnie i niepowtarzalnie w sposób jawny i ukryty. Każdy zakupiony e-book/audiobook staje się unikatowy i pozwala na jednoznacznie określenie właściciela pliku w przypadku nieuprawnionego użytkowania polegającego np. na umieszczeniu ebooka w internetowych serwisach wymiany plików. Jest to rozwiązanie, które bez względu na system operacyjny nie wymaga od użytkowników zakupu ani instalacji żadnego dodatkowego oprogramowania do odczytywania plików co czyni je bardzo wygodnym i popularnym.

Więcej informacji o zabezpieczeniu znakiem wodnym

199,00

139,30

Kup teraz
Kup na prezent »   

Opis

Znakomicie napisany podręcznik dla lekarzy rodzinnych doczekał się trzeciego wydania.
Pierwsze rozdziały nowego, zaktualizowanego wydania MEDYCYNY RODZINNEJ poświęcone zostały organizacji opieki zdrowotnej oraz relacji lekarz–pacjent. Ponieważ opieka lekarza medycyny rodzinnej obejmuje cały okres życia człowieka, od okresu prenatalnego aż po wiek senioralny, rozdziały te odnoszą się do chorego w jego środowisku społecznym i rodzinnym. W dalszej części książki omówiono zagadnienia z zakresu diagnostyki i terapii najczęstszych zaburzeń spotykanych w codziennej praktyce lekarza rodzinnego. W rozdziałach tych szczególną uwagę zwrócono na badania podmiotowe, tzn. wywiad, czyli rozmowę z chorym lub jego opiekunami. Teksty wzbogacono licznymi rycinami, tabelami i przykładami z praktyki klinicznej. Podręcznik zyskał bardziej poręczą dla czytelnika formę.
Publikacja ta, rekomendowana przez Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, stanowi cenne źródło wiedzy dla specjalistów medycyny rodzinnej, a przede wszystkim dla lekarzy specjalizujących się w tej dziedzinie oraz studentów medycyny.


Sprawd? nowy abonament - to si? op?aca!
Ebook dost?pny w abonamencie
Inne ebooki wydawcy Bestsellery w kategorii

Oceny użytkowników

Średnia ocena: ( 0 )
0
0
0
0
0
Oceń:  
Opinie użytkowników
Bądź pierwszy!