Przemiany flory i roślinności wybranych torfowisk środkowej Polski

Przemiany flory i roślinności wybranych torfowisk środkowej Polski

1 opinia

Format:

ibuk

WYBIERZ RODZAJ DOSTĘPU

 

Dostęp online przez myIBUK

WYBIERZ DŁUGOŚĆ DOSTĘPU

6,15

Wypożycz na 24h i opłać sms-em

8,00

cena zawiera podatek VAT

ZAPŁAĆ SMS-EM

TA KSIĄŻKA JEST W ABONAMENCIE

Już od 19,90 zł miesięcznie za 5 ebooków!

WYBIERZ SWÓJ ABONAMENT

W pracy przedstawiono badania flory i roślinności torfowisk środkowej Polski. Celem badań była wszechstronna analiza zmian flory i roślinności torfowisk wysokich, przejściowych i niskich na stałych powierzchniach, a także zbadanie tempa i kierunków zachodzących zmian oraz ustalenie ich przyczyn. Istotnym elementem badań jest porównanie wyników otrzymanych z zastosowaniem kilku metod badawczych. W dobie zachodzącej degradacji siedlisk wilgotnych zainteresowano się szczególnie analizą zmian ilościowych gatunków rzadkich. Dane podane w literaturze i uzyskane z korespondencji pozwoliły na porównanie wyników badań własnych z rezultatami otrzymanymi w innych państwach europejskich. Należy podkreślić, że środowiska torfowiskowe są najbardziej zagrożone wyniszczeniem na skutek nieodpowiedniej gospodarki (osuszanie terenów lub ich eutrofizacja). Wyraźnie uwidacznia się wkraczanie na te tereny roślin o mniejszych wymogach siedliskowych. Na badanym obszarze spotyka się zarówno gatunki arktyczno-borealne, jak i pochodzenia atlantyckiego. Wykonane badania mogą się przyczynić do ochrony ginącej flory i roślinności torfowisk na szeroko pojętym obszarze środkowej Polski. Na omawianym obszarze odnotowano szereg gatunków ginących i zagrożonych wymarciem. Wiele z nich, np. Saxifraga hirculus czy Peucedanum sceptrum-carolinum, już obecnie nie występuje. Powierzchnie badawcze wybrano ze względu na występowanie interesujących i rzadkich gatunków roślin. Stosowano równolegle dwie metody badań: ogólnie znaną metodę Brauna-Blanqueta oraz przystosowaną przez autora skalę zaproponowaną przez Brunauda et al. (1998). Każda z jedenastu wybranych powierzchni ma ok. 10 m2. W ciągu badanego okresu zauważono na nich zmiany w stopniu pokrycia poszczególnymi gatunkami. Interesująco przedstawia się dynamika flory. Zjawiskiem specyficznym dla flory torfowisk jest ubywanie jednych gatunków oraz przybywanie innych oraz zwiększanie się udziału taksonów o szerszej skali ekologicznej. Zauważono także postępujący, w porównaniu ze stanem historycznym, ubytek wielu rzadkich i narażonych na wyginięcie gatunków roślin naczyniowych. Przykładem są storczyki, np. Hammarbya paludosa czy Liparis loeselii, gatunki z rodzaju Drosera, a także niektóre turzyce, np. Carex chordorrhiza, C. diandra, C. limosa czy C. pulicaris. Spośród mszaków stwierdzono zanik Paludella squarrosa – gatunku uważanego za relikt glacjalny. Odnośnie do zmian roślinności istotnym zjawiskiem okazały się procesy sukcesyjne o różnych tendencjach, np. zarastanie torfowisk przez Alnus glutinosa i gatunki z rodzaju Salix. Spośród roślin zielnych w kilku przypadkach stwierdzono zwiększenie udziału Phragmites australis. Na podstawie wyników badań można sformułować kilka wniosków. 1. Zmiany poziomu wody gruntowej zależą od czynników w badanym sezonie wegetacyjnym oraz od geomorfologicznego i geograficznego położenia badanej powierzchni. 2. Zmiany chemiczne górnej warstwy podłoża są zróżnicowane. Powodują one wycofywanie się gatunków torfowisk wysokich (np. Drosera rotundifolia, Oxycoccus palustris) oraz gatunków torfowisk węglanowych i niskich (np. Carex davalliana, Eleocharis quinqueflora, Liparis loeselii). 3. Zmiany we florze badanych torfowisk polegają na wyginięciu gatunków rzadkich lub zmniejszaniu się ich udziału na rzecz rozprzestrzeniania się taksonów o szerszej amplitudzie ekologicznej, np. Phragmites australis, lub krzewów – w przypadku osuszania terenu. 4. Niniejsze badania należałoby kontynuować w ramach monitoringu gatunków rzadkich i ginących, zważywszy, że stanowiska niektórych z nich, np. Carex pulicaris, znajdują się jedynie w województwie łódzkim, czyli na granicy swego zasięgu. Właściwą metodą ich ochrony wydaje się zastosowanie ochrony czynnej, polegającej na wykaszaniu wskazanych powierzchni w odpowiednim okresie wegetacji. 5. W niektórych przypadkach udowodniono z zastosowaniem pakietu Statistica (Stanisz, 1998), że nadmierne uwilgotnienie podłoża jest czynnikiem hamującym wzrost warstwy drzew i krzewów. Jednak nie było tak we wszystkich przypadkach, co należy tłumaczyć tylko prognostycznym znaczeniem testowania. Metoda Czekanowskiego wykazała wzrost podobieństwa florystycznego rozpatrywanych powierzchni. Na większości powierzchni odnotowano zanik przedstawicieli z klasy Oxycocco-Sphagnetea, a zwiększenie udziału (pokrycia) gatunków z klas Phragmitetea i Scheuzerio-Caricetea fuscae. 6. Podstawowym, aczkolwiek nie jedynym czynnikiem regulującym stan ilościowy flory i rodzaj roślinności jest woda. Stąd podjęto próbę oceny korelacji r między zmianami poziomu zalegania wody a pokryciem warstwą drzew, krzewów, ziół i mszaków. Każda z badanych powierzchni ma swoją specyfikę pod względem obserwowanych cech. Biorąc pod uwagę właściwości podłoża, a także stosunki wodne, najbardziej zagrożone są kalcyfilne torfowiska małoobszarowe. Flora i roślinność na takich właśnie terenach giną w najszybszym tempie, co udowodniły badania zaprezentowane w tej rozprawie. Z metodycznego punktu widzenia metoda rang proponowana przez Brunauda et al. (1998) okazała się bardziej przydatna przy ocenie zmian roślinności i flory od powszechnie używanej metody Brauna-Blanqueta, która okazała się odpowiednia do oceny zmian roślinności i tempa zachodzących procesów sukcesyjnych. Niniejsze badania należałoby kontynuować w ramach monitoringu gatunków rzadkich i ginących, zważywszy, że niektóre z nich, np. Carex pulicaris, występują już wyłącznie na stanowiskach w województwie łódzkim. Są to często gatunki na granicy swego zasięgu. Dobrą metodą ochrony cennych gatunków flory torfowiskowej wydaje się stosowanie ochrony czynnej polegającej na odpowiednio intensywnym wykaszaniu we właściwych okresach taksonów ekspansywnych.


Liczba stron136
WydawcaWydawnictwo Politechniki Poznańskiej
ISBN-13978-83-7143-878-3
Język publikacjipolski
Informacja o sprzedawcyRavelo Sp. z o.o.

Ciekawe propozycje

Spis treści

  Streszczenie    5
  Podziękowania    7
  Wstęp    9
  1. Cel pracy    11
  2. Położenie i charakterystyka badanego terenu    12
  2.1. Podłoże i gleby    12
  2.2. Warunki hydrolgeologiczne    14
  2.3. Klimat    14
  2.4. Położenie geograficzne i geobotaniczne.    15
  3. Metody badań    17
  3.1. Materiał badawczy    17
  3.2. Metody badań florystycznych i fitosocjologicznych    17
  3.3. Metody badań próbek glebowych oraz pomiaru poziomu wód gruntowych    19
  4. Wyniki badań własnych    20
  4.1. Wyniki badań gleby    20
  4.2. Korelacja między wahaniami poziomu wody gruntowej a pokryciem roślinnością poszczególnych warstw    22
  4.3. Proces zarastania przez drzewa i krzewy    26
  4.4. Sukcesja roślinności zielnej    28
  4.5. Charakterystyka zmian liczb wskaźnikowych Ellenberga    29
  4.6. Kierunki sukcesji roślinności torfowiskowej    30
  4.7. Wyniki badań nad dynamiką flory i roślinności    39
  4.7.1. Dynamika wybranych gatunków roślin naczyniowych    44
  4.7.2. Charakterystyka mikologiczna obserwowanych powierzchni    56
  4.7.3. Skład gatunkowy mszaków    57
  4.8. Szczegółowy opis badanych powierzchni    58
  5. Dyskusja wyników badań    92
  5.1. Badania glebowe    92
  5.2. Dynamika flory i roślinności naczyniowej    95
  5.3. Amplituda ekologiczna wybranych gatunków    97
  5.4. Zagadnienie sukcesji i eutrofizacji roślinności torfowiskowej    98
  5.5. Urbanizacja i uprzemysłowienie a stan torfowisk    98
  5.6. Odwadnianie torfowisk    101
  5.7. Zagadnienie ochrony torfowisk    102
  5.8. Gatunki na kresach geograficznego rozmieszczenia    103
  5.9. Rzadkość występowania a stopień zagrożenia wybranych gatunków w niektórych państwach Europy    104
  5.10. Mszaki    107
  5.11. Dyskusja wyników badań mikologicznych    109
  6. Podsumowanie i wnioski    111
  7. Zastosowanie wyników badań w ochronie przyrody    113
  8. Znaczenie wyników badań w aspekcie metodyczno-poznawczym    115
  Piśmiennictwo    116
  Spis rycin    126
  Spis tabel    127
  Aneks. Spis roślin naczyniowych występujących na badanych powierzchniach    130
  Summary    134
RozwińZwiń
W celu zapewnienia wysokiej jakości świadczonych przez nas usług, nasz portal internetowy wykorzystuje informacje przechowywane w przeglądarce internetowej w formie tzw. „cookies”. Poruszając się po naszej stronie internetowej wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas „cookies”. Informacje o przechowywaniu „cookies”, warunkach ich przechowywania i uzyskiwania dostępu do nich znajdują się w Regulaminie.

Nie pokazuj więcej tego powiadomienia