X

  Od Autorki 11
  Podziękowania 14
  CZĘŚĆ I. CZYM JEST ANTROPOLOGIA 17
    Rozdział 1. Przedmiot antropologii 17
      1. Kłopoty z określeniem zakresu zainteresowań antropologii 18
        1.1. Różnorodność kultur 21
        1.2. Obcość, odmienność, egzotyka 22
      2. Osobliwości przedmiotu badań antropologii 24
        2.1. Społeczeństwo pierwotne 24
          Czynniki metodologiczne 24
          Czynniki historyczne 25
          Czynniki praktyczne 26
          Przemiany społeczeństwo pierwotnych a badania antropologiczne 28
        2.2. Subiektywny sens zjawisk kulturowych 30
          Świadomościowy aspekt zjawisk kulturowych 32
          Ponadsubiektywny sens zjawisk kulturowych 33
        2.3. Całościowe podejście do człowieka i kultury 34
        2.4. Współczesne przemiany przedmiotu badań 37
      3. Miejsce antropologii wśród nauk o człowieku 38
        3.1. Poddyscypliny antropologii 39
        3.2. Antropologia fizyczna 40
        3.3. Antropologia kulturowa i jej działy 40
        3.4. Antropologia społeczna 42
        3.5. Antropologia historyczna 44
    Rozdział 2. Podstawowe pojęcia antropologii 45
      1. Kultura 46
        1.1. Wartościujące i niewartościujące rozumienie kultury 47
        1.2. Atrybutywne i dystrybutywne rozumienie kultury 48
        1.3. Definicje kultury 49
        1.4. Istotne cechy zjawisk kulturowych 52
        1.5. Płaszczyzny zjawisk kulturowych 55
      2. Jednostki elementarne w badaniu kultury 60
        2.1. Cechy kulturowe 60
        2.2. Temat kulturowy 61
        2.3. Wzór kulturowy 62
        2.4. Instytucja 66
      3. Systemowe podejście do kultury 71
        3.1. Relacje między elementami kultury 71
        3.2. Wzór kultury (geniusz kultury, konfiguracja) 73
      4. Pojęcia służące do badania związku osobowości i kultury 78
        4.1. Jednostka a kultura 78
        4.2. Osobowość podstawowa 79
      5. Pojęcia służące do badania dynamiki zjawisk kultury 81
        5.1. Ewolucja 81
        5.2. Dyfuzja 83
        5.3. Akulturacja 86
        5.4. Synkretyzm kulturowy 87
    Rozdział 3. Metodologiczna charakterystyka antropologii 89
      1. Spory wokół statusu teoretycznego antropologii 90
        1.1. Poziom ogólności twierdzeń 91
        1.2. Dwa nurty w badaniach antropologicznych 91
        1.3. Podejście historyczne (partykularystyczne) 94
        1.4. Nurt scjentystyczny 100
      2. Techniki badań 103
        2.1. Metoda terenowa 103
          Co to jest „metoda terenowa”? 103
          Pojęcie „teren” 106
          Badanie terenowe a teoria 107
          Znajomość języka badanych 109
          Dystans i asymilacja w obcej kulturze 110
        2.2. Obserwacja 111
        2.3. Wywiad 112
          Wywiad – wybór informatora 112
        2.4. Badanie kultury poprzez jednostki 114
          Autobiografia 115
          Biografia rodzinna 117
      3. Analiza faktów 117
        3.1. Opis i interpretacja 118
        3.2. Opis gęsty – interpretacja jako dystynktywna procedura antropologii 119
        3.3. Dialog badacza i badanego – wielogłosowość antropologii 120
        3.4. Metoda porównawcza 120
        3.5. Wyjaśnianie i rozumienie w antropologii 125
          Wyjaśnienia genetyczne, czyli przyczynowe 126
          Wyjaśnienia teleologiczne, czyli funkcjonalne 126
          Wyjaśnienia kontekstowe, czyli strukturalne 128
          Quasi-wyjaśnienia, czyli zaklasyfikowanie badanego zjawiska do szerszej kategorii 129
      4. Granice poznania antropologicznego – problemy wynikające z badania obcych kultur 130
        4.1. Dystans kulturowy 131
        4.2. Antropolog tubylczy 134
        4.3. Wspólnota natury ludzkiej 135
        4.4. Wspólnota kulturowej natury człowieka 137
        4.5. Przenoszenie kategorii kultury badacza na kulturą badań 138
        4.6. Dylematy psychologiczne badacza obcych kultur 140
      5. Problemy związane z badaniem własnej kultury 142
        5.1. Element subiektywny w badaniach antropologicznych 143
    Rozdział 4. Problemy praktyki badawczej i zastosowanie wyników badań 147
      1. Ideologiczne uwikłania zainteresowań antropologa 148
        1.1. Antropologia i tolerancja 150
        1.2. Relatywizm kulturowy 151
      2. Etyczne problemy uprawiania antropologii 151
        2.1. Wybór przedmiotu badań 152
        2.2. Relacja badacz–badany a wybór przedmiotu badań 154
        2.3. Przyjaźń jako narzędzie pracy antropologa – wątpliwości etyczne 156
          Dlaczego przyjaźń – względy metodologiczne 158
        2.4. Procedura badawcza 161
        2.5. Problemy moralne związane z zastosowaniem wyników badań 163
      3. Kulturowe i społeczne uwikłania antropologa 164
        3.1. Antropolog jako badacz i jako działacz 164
        3.2. Wybór hierarchii wartości w działaniu 166
        3.3. Kultura badacza w praktyce antropologicznej 167
        3.4. Antropolog a ideologie 170
      4. Polityczne uwikłania antropologa 171
        4.1. Uzależnienie instytucjonalne antropologa 171
        4.2. Praktyczne efekty badań antropologicznych 174
        4.3. Zaangażowanie antropologa 176
  CZĘŚĆ II. SPOŁECZEŃSTWO PIERWOTNE 179
    Rozdział 5. Geneza kultury 179
      1. Człowiek w Świecie zwierząt 180
        1.1. Wstępna definicja człowieka 180
        1.2. Systematyczna pozycja człowieka w Świecie zwierząt 181
        1.3. Cechy typowo ludzkie a biologiczna wspólnota rzędu naczelnych 183
          Cechy anatomiczne 183
          Cechy fizjologiczne 185
          Cechy behawioru 187
          Cechy intelektualne 188
      2. Rozwój cech typowo ludzkich 191
        2.1. Rodzina Hominidae 192
        2.2. Pierwsze istoty Człowiekowate – Australopithecus (Australopitek) 194
        2.3. Rodzaj Homo (Człowiek) 198
          Homo habilis 198
          Homo ergaster (afrykański Homo erectus) 200
          Homo erectus 200
          Homo sapiens 206
      3. Punkty zwrotne procesu hominizacji 214
        3.1. Sekwencja rozwoju cech typowo ludzkich 214
        3.2. Pojęcie ludzkości 218
      4. Człowiek jako istota biologiczna 219
        4.1. Pojęcie rasy 220
        4.2. Rasy ludzkie 222
    Rozdział 6. Najwcześniejsze okresy rozwoju kultury ludzkiej 225
      1. Kultura myśliwych górnego paleolitu 226
        1.1. Jedność i różnorodność w kulturze górnopaleolitycznej 226
        1.2. Rozprzestrzenianie się kultur górnego paleolitu oraz migracje współczesnego człowieka 230
      2. Rewolucja neolityczna 232
        2.1. Istota rewolucji neolitycznej 232
        2.2. Proces neolityzacji i jego mechanizmy 234
        2.3. Neolityzacja w Starym i Nowym Świecie 239
      3. Pierwsze cywilizacje 245
        3.1. Pojęcie cywilizacji 245
        3.2. Narodziny i rozwój cywilizacji 246
        3.3. Teorie powstania cywilizacji 250
      4. Typowe cechy społeczeństwa pierwotnego 253
        4.1. Mała liczebność, rozproszenie, izolacja 254
        4.2. Prostota technik i systemu gospodarczego 254
        4.3. Bezklasowy charakter struktury społecznej 255
        4.4. Typ więzi i kontroli społecznej 256
        4.5. Brak pisma 256
        4.6. Stabilność 257
        4.7. Społeczeństwa bez historii – ahistoryczność 258
    Rozdział 7. Gospodarka i sposoby adaptacji do Środowiska naturalnego 259
      1. Człowiek i Środowisko 260
        1.1. Pojęcie Środowiska przyrodniczego 260
        1.2. Podstawowe problemy ekologii 261
        1.3. Środowisko ubogie i bogate 264
        1.4. Środowisko a różne dziedziny kultury 266
        1.5. Bezpośrednie i pośrednie wpływy Środowiska na kulturę 269
        1.6. Dyktat Środowiska i margines swobody kulturowej 270
      2. Gospodarka a Środowisko 272
        2.1. Definicja gospodarki 272
        2.2. Specyfika gospodarki pierwotnej i sposoby jej badania 274
        2.3. Środowisko a gospodarka – aspekt technologiczny 276
        2.4. Typy gospodarki pierwotnej 282
      3. Dystrybucja dóbr 288
        3.1. Własność 289
        3.2. Dziedziczenie 293
        3.3. Dar, wzajemność, wymiana 294
        3.4. Handel 295
    Rozdział 8. Struktura społeczna: pokrewieństwo i powinowactwo 298
      1. Koncepcje struktury społecznej 299
        1.1. Tradycja marksizująca 299
        1.2. Tradycja socjologiczna 300
      2. Elementarne formy zróżnicowania społecznego 302
        2.1. Różnice związane z wiekiem 302
          Obrzędy przejścia 303
          Dzieciństwo 304
          Starość 306
          Śmierć 307
        2.2. Płeć jako podstawa podziałów międzyludzkich 308
          Problem podziału ludzkości na płcie w antropologii dawnej i współczesnej 308
          Płeć kulturowa: sens pojęcia 309
          Płeć kulturowa jako konstrukcja 310
          Płeć i status 312
          Różnice statusu kobiet i mężczyzn 314
          Kompetencje kulturowe: wiedza męska i kobieca 316
          Erotyka i seksualność 317
      3. Elementarne instytucje społeczne – struktury związane z pokrewieństwem 319
        3.1. Koncepcje form pokrewieństwa, małżeństwa i rodziny 319
        3.2. Macierzyństwo i ojcostwo 320
        3.3. Rodzina 321
        3.4. Definicje małżeństwa 322
        3.5. Pokrewieństwo i powinowactwo 324
          Kazirodztwo 325
          Egzogamia i endogamia 327
        3.6. Zawiązywanie i rozwiązywanie małżeństwa 331
          Obrzędy małżeńskie 331
          „Cena za narzeczoną” 331
          Życie seksualne 332
          Ojcostwo i macierzyństwo 333
          Rozwód 334
          Matrylinearyzm i patrylinearyzm 334
          Małżeństwo preferencyjne i nakazowe w koncepcji Claude’a Lévi-Straussa 339
        3.7. Stosunki wzajemnego unikania się i stosunki żartobliwe 341
        3.8. Przykłady organizacji małżeństwa i rodziny 343
          Społeczeństwo Suazi: południowo-wschodnia Afryka 343
          Społeczeństwo Najara: Indie, Wybrzeże Malabarskie 344
          Społeczeństwo Tiwi: Australia 344
          Indianie Tlingit: Północno-Zachodnie Wybrzeże Ameryki Północnej 344
    Rozdział 9. Struktura społeczna: hierarchia, organizacja polityczna, terytorium i etniczność 347
      1. Struktury hierarchiczne 348
        1.1. Pojęcia „status” i „ranga” 348
        1.2. Statusy przypisane i osiągane 349
        1.3. Specjalne pozycje społeczne 352
        1.4. Typ gospodarki a hierarchiczne zróżnicowanie społeczeństwa 352
        1.5. Struktura kastowa 355
        1.6. Niewolnictwo 356
      2. Organizacja polityczna 357
        2.1. Pojęcie organizacji politycznej 358
        2.2. Organizacja polityczna a struktura społeczna: typy struktur politycznych 360
          Struktury segmentarne 360
          Wodzostwo 363
        2.3. Przywództwo polityczne 364
        2.4. Kontrola społeczna: konformizm i konflikt 367
        2.5. Prawo w społeczeństwie bezpaństwowym 369
        2.6. Jednostka, osoba ludzka 374
      3. Terytorium a organizacja społeczna 375
        3.1. Organizacja społeczna i podziały terytorialne 375
        3.2. Poziomy integracji społecznej 377
      4. Etniczność 379
        4.1. Problematyka etniczności i narodu w antropologii 379
          Waga problematyki etniczności i narodu 381
        4.2. Grupa etniczna i naród 382
          Etniczność i nacjonalizm 384
        4.3. Typy grup etnicznych 385
        4.4. Dwie koncepcje etniczności 387
          Koncepcja prymordialistyczna 387
          Koncepcja instrumentalna 388
    Rozdział 10. System wyobrażeń o Świecie 389
      1. Specyfika myślenia pierwotnego 390
        1.1. Ogólnoludzka wspólnota myślenia 391
        1.2. Typ społeczeństwa a typ myślenia: myślenie pierwotne 394
      2. Podstawowe kategorie myślenia pierwotnego 402
        2.1. Religia 402
        2.2. Magia 406
        2.3. Czarownictwo 408
        2.4. Rytuał 409
          Rytualna czystość i skalanie 410
        2.5. Sakralne role społeczne: szaman i kapłan 410
    Rozdział 11. Współczesność i przyszłość różnorodności kulturowej 415
      1. Powszechność i skala zmiany kulturowej a specyfika współczesności 416
      2. Czy istnieją dziś społeczeństwa pierwotne? 418
        2.1. Przemiany życia gospodarczego 418
        2.2. Przemiany struktury społeczeństw pierwotnych 421
      3. Typy przemian kulturowych 423
        3.1. Przymusowa akulturacja 423
        3.2. Zmiany destrukcyjne 424
        3.3. Degradacja: życie na śmietniku cywilizacji 428
        3.4. Zmiany konstruktywne 428
        3.5. Synkretyzm i nowe ruchy religijne 429
      4. Globalizacja – zróżnicowanie kulturowe, zmiana społeczna i Trzeci Świat 430
        4.1. Homogenizacja i unifikacja kultury 432
        4.2. Aspekt ekonomiczny globalizacji 432
        4.3. Lokalne i globalne 433
        4.4. Odrębność kulturowa jako wartość 433
      5. Etniczność w procesie przemian 434
        5.1. Upolitycznienie i instrumentalizacja więzi etnicznej 434
          Polityczne pożytki z etniczności 436
          Folkloryzacja 437
        5.2. Rola etnicznej inteligencji i jej działania 438
        5.3. Psychologiczny aspekt więzi etnicznej 444
          Przemiany tożsamości 444
  Bibliografia 446
  Indeks nazwisk 455
  Indeks rzeczowy 458
  Spis ramek 481
  Spis tabel i wykresów 482
Świat człowieka - świat kultury

SZCZEGÓŁY WYDANIA

Spis treści

Liczba stron

483

Kategoria

Antropologia kulturowa

ISBN-13

978-83-01-15936-8

Numer wydania

7

Dodaj do schowka

ibuk   ?
X Nowoczesny format książki elektronicznej, umożliwiający jej wygodne czytanie bez instalowania dodatkowego oprogramowania. Kopia książki jest zawsze dostępna na Twojej półce w koncie myIBUK, bez względu na to czy chcesz skorzytać z niej na tablecie, komputerze czy smartfonie. Format ten umożliwia także czytanie książki bez dostępu do internetu, wygodny wydruk a przede wszystkim możliwość dodawania notatek, zaznaczania fragmentów i cytatów.
Dodaj do konta PLUS
WYPOŻYCZ OD 4,92 zł

Opis

Systematyczny wykład antropologii, opisujący zagadnienia teoretyczne, metodologiczne oraz praktyczne tej prężnie rozwijającej się dyscypliny. Autorka przedstawia zakres wiedzy niezbędny do sprawnego poruszania się w świecie różnorodności kulturowej, łącząc zdobycze antropologii światowej z polskim dziedzictwem badań etnologicznych i antropologicznych. Ważne miejsce w podręczniku zajmują zagadnienia etyczne związane z prowadzeniem badań antropologicznych.


W nowym wydaniu:



dodano rozdziały o etniczności i płci kulturowej,
zaktualizowany został rozdział o antropologii fizycznej,
pozostałe rozdziały przejrzane i unowocześnione pod względem formy i przystępności dla czytelnika,
usunięto szczegółową bibliografię – w zamian za to są lektury polecane,
czytelny skład i czcionka.

Książka została podzielona na 2 części.


Pierwsza została poświęcona samej analizie dyscypliny, mającej dostarczyć niejako oglądu zewnętrznego:



przedmiot antropologii,
miejsce antropologii wśród nauk o człowieku,
podstawowe pojęcia antropologii,
metodologiczna charakterystyka antropologii,
problemy praktyki badawczej i zastosowanie wyników badań.

Druga ukazuje pewien zakres wiedzy pozytywnej, którą zgromadzono dzięki badaniom autorki; prezentuje ustalenia empiryczne osiągnięte w ciągu stulecia jej trwania. Ta wiedza empiryczna dotyczy przede wszystkim społeczeństwa pierwotnego – zbiorowości zarówno współczesnych czy żyjących do niedawna, jak i dawno już wymarłych:



geneza kultury, najwcześniejsze okresy rozwoju kultury ludzkiej,
gospodarka i sposoby adaptacji do środowiska naturalnego,
struktura społeczna: pokrewieństwo i powinowactwo,
struktura społeczna: hierarchia, organizacja polityczna, terytorium i etniczność,
współczesność i przyszłość różnorodności kulturowej.

Pozycja jest adresowana do studentów socjologii oraz kierunków pokrewnych – historii, psychologii, filozofii. Autorka akcentuje w niej problematykę społeczną, kładąc niewielki nacisk na elementy kultury materialnej.


Wszystkim zainteresowanym tą tematyką polecamy także książki pt. Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej oraz Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej – kontynuacje, obie zredagowane przez Mariana Kempnego i Ewę Nowicką


Abonament_Sprawdz2
Add 1

Oceny użytkowników

Średnia ocena: ( 3 )
2
0
0
0
1
Oceń:  
Opinie użytkowników
Bądź pierwszy!


Dodaj do myIBUK Plus
Zapłać za książki
Usuń z paczki zaznaczone
Zaznacz wszystkie