| Wstęp - Anna Izabela Brzezińska | 9 |
|
1. Między sprawnością a niepełnosparwnością - Anna Izabela Brzezińska | 13 |
|
1.1. Punkt wyjścia: słowa kreują rzeczywistość | 13 |
|
1.2. Przyczyny i skutki niepełnosparwności dla dziecka i jego rodziny | 15 |
|
1.3. Wymagania a wsparcie w rodzinie dziecka z ograniczona sprawnością | 17 |
|
1.4. Styl wychowania w rodzinie a rozwój dziecka | 18 |
|
2. Dziecko - rodzina - niepełnosparwność - Kamil Sijko | 21 |
|
3. Dziecko - edukacja - niepełnosparwność - Karolina Smoczyńska | 31 |
|
Część I. Drogi rozwoju w okresie dzieciństwa i dorastania | 42 |
|
4. Rozwój i wychowanie dziecka w okresie wczesnego dzieciństwa - Małgorzata Ohme | 43 |
|
4.1. Wprowadzenie i Pan Kuleczka | 43 |
|
4.2. Rodzi się dziecko i co dalej... | 45 |
|
4.2.1. Z perspektywy rodziny | 46 |
|
4.2.2. Z perspektywy dziecka | 48 |
|
4.2.2.1. Rozwój motoryczny | 49 |
|
4.2.2.2. Rozwój poznawczy | 49 |
|
4.2.2.3. Rozwój emocjonalny i społeczny | 52 |
|
4.3. Niepełnosprawność jako czynnik uszkadzający proces rozwoju | 56 |
|
4.3.1. Rodzice wobec niepełnosparwności dziecka | 57 |
|
4.3.2. Niepełnosprawność a relacje między rodzicami | 57 |
|
4.3.3. Niepełnosprawność a matka dziecka | 59 |
|
4.4. Rodzina z dzieckiem niepełnosprawnym: wsparcie czy izoalcja? | 60 |
|
4.5. Podsumowanie i Pan Kuleczka | 62 |
|
5. Rozwój i wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym - Anna Resler-Maj | 63 |
|
5.1. Wprowadzenie | 63 |
|
5.2. Rozwój dziecka w wieku przedszkolnym | 63 |
|
5.3. Niepełnosprawność jako czynnik uszkadzający proces rozwoju | 72 |
|
5.4. Edukacja dziecka niepełnosparwnego w wieku przedszkolnym | 74 |
|
5.5. Rodzaje i wpływ wsparcia na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym | 76 |
|
5.5.1. Wsparcie ze strony rodziny | 76 |
|
5.5.2. Rola rodziny w kształtowaniu się podstaw tożsamości w dzieciństwie | 78 |
|
5.5.3. Wsparcie ze strony instytucji - przedszkola | 80 |
|
5.5.4. Zabawy wspierające rozwój | 81 |
|
5.6. Podsumowanie: najważniejsze czynniki wspierające i zakłócające rozwój dziecka w wieku przedszkolnym | 84 |
|
6. Rozwój i wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym - Radosław Kaczan | 85 |
|
6.1. Wprowadzenie | 85 |
|
6.2. To już wiemy, czyli co zabiera ze sobą przedszkolak stając się gotowym do wejścia w rzeczywistość szkolną | 86 |
|
6.3. Rozwój w okresie szkolnym, czyli o tym, co zmienia się w życiu dziecka | 87 |
|
6.3.1. Osobowość dziecka w wieku szkolnym | 87 |
|
6.3.2. Myślenie i uczenie się w wieku szkolnym | 88 |
|
6.3.3. Relacje z innymi ludźmi i samoocena dziecka | 89 |
|
6.3.4. Życie emocjonalne w wieku szkolnym | 90 |
|
6.4. Niepełnosprawność w okresie szkolnym | 91 |
|
6.4.1. Niepełnosprawność a relacje z rówieśnikami | 92 |
|
6.4.2. Niepełnosprawność a nauka w szkole | 94 |
|
6.5. Konteksty rozwoju dziecka niepełnosprawnego w okresie szkolnym i ich rola we wspieraniu jego rozwoju | 95 |
|
6.5.1. Rola i zadania rodziny dziecka w okresie szkolnym | 95 |
|
6.5.2. Rola i zadania rówieśników | 96 |
|
6.5.3. Rola i zadania szkoły | 100 |
|
6.6. Podsumowanie: najważniejsze czynniki wspierające rozwój w okresie szkolnym | 103 |
|
7. Rozwój i wychowanie nastolatka - Mateusz Wiliński | 105 |
|
7.1. Wprowadzenie: z czym Twoje dziecko wkracza w okres dorastania? | 105 |
|
7.2. Na czym polega rozwój w okresie dorastania? | 106 |
|
7.3. Trud dorastania | 109 |
|
7.4. Niepełnosparwność jako czynnik uszkadzający proces rozwoju | 110 |
|
7.4.1. Ograniczony wybór drogi życiowej u osoby niepełnosprawnej | 112 |
|
7.4.2. Obraz siebie - niepełnosprawność jako źródło braku akceptacji własnej osoby | 113 |
|
7.4.3. Lęk opiekunów - zagrożenie dla osoby niepełnosprawnej | 114 |
|
7.4.4. Utożsamienie się ze swoją niepełnosprawnością | 116 |
|
7.5. Rodzaje wsparcia i jego wpływ na rozwój dziecka niepełnosparwnego w okresie dorastania | 116 |
|
7.5.1. Rola zaangażowania opiekuna | 117 |
|
7.5.2. Znaczenie grupy odniesienia | 118 |
|
7.5.3. Znaczenie stawiania odpowiednich wymagań | 119 |
|
7.5.4. Znaczenie jakości oferty społecznej | 121 |
|
7.5.5. Znaczenie rozbudzania refleksji | 122 |
|
7.6. Podsumowanie: od czego zależy uformowanie się tożsamości u niepełnosprawnego nastolatka? | 123 |
|
Część II. Problemy dzieci i młodzieży z różnymi ograniczeniami sprawności | 127 |
|
8. Wspomaganie rozwoju dzieci i nastolatków niewidzących i niedowidzących - Magdalena Muszalska | 129 |
|
8.1. Podstawowe sprawy | 129 |
|
8.2. Zabawa i nauka w trakcie zabawy - jak pomóc dziecku z dysfunkcją widzenia oswajać i poznawać to, co dotąd nieznane? | 131 |
|
8.3. Jak najlepiej nawiązać kontakt z dzieckiem i wspólnie z nim poznawać świat? | 132 |
|
8.4. Jakie to proste! A jak może ułatwić życie... | 134 |
|
8.5. Uwagi na koniec | 135 |
|
9. Wspomaganie rowoju dzieci i nastolatków niesłyszących i niedosłyszących - Aleksandra Pauszek | 137 |
|
9.1. Podstwowa sprawa: Mów do mnie... | 137 |
|
9.2. Dziwny jest ten świat... - jak oswoić świat niesłyszącego dziecka? | 139 |
|
9.3. Ja też chcę mieć kolegów... | 139 |
|
9.4. Dziecko niesłyszące - pełnoprawny człowiek rodziny | 141 |
|
10. Wspomaganie rozwoju dzieci i nastolatków z niepełnosprawnością ruchową - Mateusz Wiliński | 143 |
|
10.1. Podstawowe sprawy | 143 |
|
10.2. Jak pomóc dziecku niepełnosprawnemu radzić sobie z problemami w poruszaniu się? | 144 |
|
10.3. Jak budować samodzielność dziecka? | 146 |
|
10.4. Jak pomóc dziecku pracować z własnym ciałem? | 147 |
|
11. Wspomaganie rowoju dzieci i nastolatków przewlekle chorych - Beata Ziółkowska | 149 |
|
11.1. Co znaczy chorować przewlekle? | 149 |
|
11.2. Jak wygląda sytuacja psychologiczna dziecka chorego chronicznie? | 154 |
|
11.3. W jaki sposób możemy wspierać rozwój chorych dzieci i ich rodzin? | 156 |
|
Zakończenie - Anna Izabela Brzezińska | 159 |
|
Literatura | 163 |
|
Noty o autorach | 165 |
|
| |